Nagising ang diwa ko isang araw
Na may nakatutok nang kalibre .45
Sa bunganga ng mga pangarap kong bumubuhay
Sa kinitil ko nang pagkatao
Na sa inaraw-araw na pagpapagal
Ng mumunti kong katawan
Ay nagsisikap isakatuparan ang pagnanais
Na magkaron ng buong kamalayan
Bilang pagtakas sa buhay
Kung buhay mang ituring
Ang manlimahid bilang latak ng lipunan
Hindi man dinanas
Ng aking mga magulang
Ay pilit ding nagsisikap
Maabot lang ang aking mga pangarap
Sa pamamagitan ng pagtungtong
Sa patang pata nilang balikat
Ang hapo na nilang diwa
Na bunga ng binigti nilang mga pangarap
Tulad ng aking tinututukan sa bunganga
Ng kalibre .45 binansagang 'pagbabago'
Kalabitin man ng neoliberalismo ang gatilyo
At sumambulat man sa daang huwad
Hindi nadale ng punglo ang tunay na pugad
Ng libo-libong mga pangarap na bumubuhay
Sa libo-libong kabataang kinitil na ang pagkatao
Dahil ang inasinta ng kalibre .45
Na sinuksok nang pilit sa bibig ng kabataan
Ay ang utak na matagal nang binulok
Ng huwad na edukasyong
Hindi nagpapalawak ng isip
Kundi nagpapapurol ng kamalayang
Guguhit sana ng landas tungong kalayaan
Gamit ang angkin nitong talas
Ngunit ang mga pangarap ay unang namumugad
Sa puso at hindi sa utak
Na lingid sa kaalama'y
Busilak miski sa burak
Na ang salitang ugat na 'hirap'
Ay hindi ang kabuuan ng kahirapan
Lalo pa't kung malalamang
May pag-asa sa paglaban
Dahil nagising na ang aking diwa
At inabutang tinututukan ng kalibre .45
Ang mga pangarap kong bumubuhay
Sa kinitil ko nang pagkatao
Anupa't tinira ang puso
Kung hindi man lalaban?
Saturday, July 9, 2016
Tuesday, March 22, 2016
Mahal kong Isagani,
Matagal-tagal na rin akong hindi sumusulat, marahil halos isang taon na rin ang nakalipas. Sa nakaraang isang taon, nasabi kong kung paanong minsan kitang natagpuan sa isang lugar na hindi ko inaasahan. At minsan na rin pala kitang natagpuan sa ibang lugar, ibang pagkakataon, ibang pagtao, nang hindi ka nakikilala. Ang pagtatagpo ay hindi nangangahulugan ng pagkakakilanlan. Maaaring dati na tayong nagtagpo, ngunit bago palang tayong nagkakakilala.
Marahil napakarami nang bumabagabag sa isip mo. Hindi ko man maapuhap ang nilalaman ng isip mong 'sing lawig ng kalawakan, minsan ko na ring kinilala ang iilan sa mga bituwing namumugad dito. Hayaan mo't isa isahin ko ang mga konstelasyong binubuo ng iyong pag-iisip, mumunting mga ala-ala at repleksyong minsa'y kusa mong inaalay para aking mabatid, o di kaya nama'y nababatid ko nang kusa mula sa aking sariling pagkukuro. Hayaan mong pagtagpi-tagpiin ko ang pahapyaw na mga pagpapahayag mo ng iyong sarili, hayaan mong ibsan ko ang mga bumabagabag sa iyong isip na kalimita'y nababansagang hindi maarok ng nakararami. Minsa'y nangangailangan lamang ang malalim na pag-iisip, ang diwang masukal at di matunton, ng isang handang bumagtas ng walang pakundangan, ng walang pag-aalinlangan, at hinding hindi kailanman susuko.
Sa katunayan, ila't ilang beses ko mang naising sumuko, naising talikdan ang lahat ng mithiin, paulit-ulit parin akong babalik. Bumabalik sa isip ang nakalipas na isang taong pinamugaran ng mga ala-alang mabibilang man sa daliri ay mariin namang nakabinbin sa damdamin. Minsa'y nanaisin mo pang mamatay nang paulit-ulit sa bawat hapis na dulot ng pagtitiis, kaysa iwaksi ang mga pangako, at mabuhay nang hindi man lang nararanasan ang kaginhawahan ng kamatayan nang dahil sa labis na pagiging tapat.
Minsan ko na ring inisip na talikdan ang rebolusyon, literal man o metaporikal. Minsan ko ring inisip na maging makasarili nalang at hindi piliin ang magputong ng koronang tinik, ipako sa krus nang dahil sa aking mga paniniwala. Ngunit lagi kitang nakikita sa tuwing nanaisin ko nang sumuko. Lagi kitang nakikita sa mga mata ng batang lansangang nagnanais matamasa ang kaginhawahan, hindi ng kamatayan kundi ng kalayaan ng pag-iisip, kalayaan mula sa pang-aapi, kalayaang magkaroon ng kaampatang edukasyon, kalayaan pahalagahan ang sarili. Lagi kitang nakikita sa bawat guro na aking makapanayam, lubos na nagmamakaawang iligtas sila sa pagkakapiit sa sistemang kailanma'y hindi nila ninais mapabilang, kailanma'y hindi ninais paglingkuran ang baluktot nitong pamamalakad. Nakikita kita sa bawat Pilipinong nangarap na magbago ang kapalaran, sa kamangmangan ng mga botateng niyurakan ang dangal, at bagkos pati ang kakayahang mamili nang tama. Nakikita rin kita sa bawat kumpol ng rosas na wari'y nagsasabing ang pag-ibig na hindi sinusukuan ay ang pag-ibig na dakila, sariwa, at may halimuyak na iniiwan sa mga kamay na lumugas dito, tulad ng bilin ni Ka Amado. Kung san man makita ang mga rosas, kahit man sa putikan, ay babalik at babalik ang kagustuhan at ang katapatang maglingkod, nang makamtan ang kalayaang pag-uusbungan ng libo-libong rosas--sariwa, buhay, at malayang magpahayag ng pag-ibig.
Marami pang kailangang gawin, marami pang kailangang baguhin at isakatuparan. Mas mainam ding isiping unahin ang bayan kaysa sa sarili, unahin ang pag-ibig na magpapanumbalik sa kamalayan at katauhan ng sambayanan, kaysa sa pag-ibig na magbubuklod ng dadalawang tao lamang. Ngunit hayaan mong sa iilang salita, sa iisang liham, ay mabuhay ang munting ala-ala't pangarap. Na sa kabila ng lahat ng adhikaing nais nating makamit, hinayaan tayo ng mundong magtagpo, magbagtas ang landas, magkaroon ng iisang mithiin, at bigyang lakas ang bawa't isa, lalung lalo na sa mga panahong napanghihinaan tayo ng loob.
Sana sa dulo'y ikaw parin ang karamay at kasama, kung mamarapatin mo lamang tuparin ang pangakong hinding hindi mo ako iiwan sa landas patungong tagumpay.
Humayo ka't mabuhay, lagi kitang baon kahit san man ako magtungo: sa puso, sa isip, sa salita, at sa gawa.
J
Matagal-tagal na rin akong hindi sumusulat, marahil halos isang taon na rin ang nakalipas. Sa nakaraang isang taon, nasabi kong kung paanong minsan kitang natagpuan sa isang lugar na hindi ko inaasahan. At minsan na rin pala kitang natagpuan sa ibang lugar, ibang pagkakataon, ibang pagtao, nang hindi ka nakikilala. Ang pagtatagpo ay hindi nangangahulugan ng pagkakakilanlan. Maaaring dati na tayong nagtagpo, ngunit bago palang tayong nagkakakilala.
Marahil napakarami nang bumabagabag sa isip mo. Hindi ko man maapuhap ang nilalaman ng isip mong 'sing lawig ng kalawakan, minsan ko na ring kinilala ang iilan sa mga bituwing namumugad dito. Hayaan mo't isa isahin ko ang mga konstelasyong binubuo ng iyong pag-iisip, mumunting mga ala-ala at repleksyong minsa'y kusa mong inaalay para aking mabatid, o di kaya nama'y nababatid ko nang kusa mula sa aking sariling pagkukuro. Hayaan mong pagtagpi-tagpiin ko ang pahapyaw na mga pagpapahayag mo ng iyong sarili, hayaan mong ibsan ko ang mga bumabagabag sa iyong isip na kalimita'y nababansagang hindi maarok ng nakararami. Minsa'y nangangailangan lamang ang malalim na pag-iisip, ang diwang masukal at di matunton, ng isang handang bumagtas ng walang pakundangan, ng walang pag-aalinlangan, at hinding hindi kailanman susuko.
Sa katunayan, ila't ilang beses ko mang naising sumuko, naising talikdan ang lahat ng mithiin, paulit-ulit parin akong babalik. Bumabalik sa isip ang nakalipas na isang taong pinamugaran ng mga ala-alang mabibilang man sa daliri ay mariin namang nakabinbin sa damdamin. Minsa'y nanaisin mo pang mamatay nang paulit-ulit sa bawat hapis na dulot ng pagtitiis, kaysa iwaksi ang mga pangako, at mabuhay nang hindi man lang nararanasan ang kaginhawahan ng kamatayan nang dahil sa labis na pagiging tapat.
Minsan ko na ring inisip na talikdan ang rebolusyon, literal man o metaporikal. Minsan ko ring inisip na maging makasarili nalang at hindi piliin ang magputong ng koronang tinik, ipako sa krus nang dahil sa aking mga paniniwala. Ngunit lagi kitang nakikita sa tuwing nanaisin ko nang sumuko. Lagi kitang nakikita sa mga mata ng batang lansangang nagnanais matamasa ang kaginhawahan, hindi ng kamatayan kundi ng kalayaan ng pag-iisip, kalayaan mula sa pang-aapi, kalayaang magkaroon ng kaampatang edukasyon, kalayaan pahalagahan ang sarili. Lagi kitang nakikita sa bawat guro na aking makapanayam, lubos na nagmamakaawang iligtas sila sa pagkakapiit sa sistemang kailanma'y hindi nila ninais mapabilang, kailanma'y hindi ninais paglingkuran ang baluktot nitong pamamalakad. Nakikita kita sa bawat Pilipinong nangarap na magbago ang kapalaran, sa kamangmangan ng mga botateng niyurakan ang dangal, at bagkos pati ang kakayahang mamili nang tama. Nakikita rin kita sa bawat kumpol ng rosas na wari'y nagsasabing ang pag-ibig na hindi sinusukuan ay ang pag-ibig na dakila, sariwa, at may halimuyak na iniiwan sa mga kamay na lumugas dito, tulad ng bilin ni Ka Amado. Kung san man makita ang mga rosas, kahit man sa putikan, ay babalik at babalik ang kagustuhan at ang katapatang maglingkod, nang makamtan ang kalayaang pag-uusbungan ng libo-libong rosas--sariwa, buhay, at malayang magpahayag ng pag-ibig.
Marami pang kailangang gawin, marami pang kailangang baguhin at isakatuparan. Mas mainam ding isiping unahin ang bayan kaysa sa sarili, unahin ang pag-ibig na magpapanumbalik sa kamalayan at katauhan ng sambayanan, kaysa sa pag-ibig na magbubuklod ng dadalawang tao lamang. Ngunit hayaan mong sa iilang salita, sa iisang liham, ay mabuhay ang munting ala-ala't pangarap. Na sa kabila ng lahat ng adhikaing nais nating makamit, hinayaan tayo ng mundong magtagpo, magbagtas ang landas, magkaroon ng iisang mithiin, at bigyang lakas ang bawa't isa, lalung lalo na sa mga panahong napanghihinaan tayo ng loob.
Sana sa dulo'y ikaw parin ang karamay at kasama, kung mamarapatin mo lamang tuparin ang pangakong hinding hindi mo ako iiwan sa landas patungong tagumpay.
Humayo ka't mabuhay, lagi kitang baon kahit san man ako magtungo: sa puso, sa isip, sa salita, at sa gawa.
J
Tuesday, January 5, 2016
Ang Bituwin at ang Binibi Sa Burol
Sa isang sulok ng daigdig sa dakong sinisinagan ng mga bituwin, sa isang marikit na purok na binbin ng mga nagkikislapang mga ngiti, ng mga ibong may samyo ang huni, ng mga rosas na simpupula ng mga ala-ala ng busilak na pag-ibig, may isang binibining nag-aabang sa isang burol kung saan siya minsang tinagpo nag kanyang nag-iisang ginigiliw.
Inako niya ang lahat ng pasakit sa paghihintay. Nag-abang nang nag-abang hanggang unti-unti nang nalagas ang mga dahon sa kakahuyang pumapaligid sa kanyang malumbay na dako. Habang kumukutitap ang mga bituwin sa langit, nililibang siya sa kanyang walang humpay na pag-aantay, isa-isa niyang binilang ito at sinubukang pangalanan. Isang maliit na bituwin ang nakaagaw sa pansin ng binibini, bituwing bagama't hindi sinlaki nang laksa-laksang nasa himpapawid ay kalugod-lugod ang pagnanais na kumislap ng higit pa sa libu-libong mas malalaki at malalawak ang sakop.
Tinanong ng binibi ang bituwin: "Bituwin, bituwin, saan mo hinuhugot ang iyong lakas? Hindi ka sintapang ng karamihan at marahil ay paulit-ulit na ring natabunan ng nakararami. Bakit hindi ka sumusuko sa iyong kagustuhang magningning nang sinlakas ng pinakamamalaking mga bituwin sa langit?"
"May hinihintay ako, binibini." sagot ng bituwin. "Araw-araw ay hinihintay kong mapansin ako ng isang dalagang parati kong pinagmamasdan mula rito sa himapapawid."
"Nakita ka na ba niya?" tanong ng binibini.
"Marahil. Ngunit hindi ko rin matitiyak dahil hindi naman niya ako pilit inaabot at kinakausap."
"Kung gayon, ano pa't ikaw ay tulad kong nag-aantay?" diin ng binibini.
"Dahil alam kong darating din ang araw na siya'y maghihintay tulad mo. Darating din ang araw na sa kanyang lumbay ay tatawagin niya ako, tatawaging parang ako ang matagal na niyang hinahanap. Hindi pa niya alam sa sarili niyang darating ang araw na iyon. Ngunit sa tagal kong nagmamasid sa sangkatauhan mula rito sa aking kinalalagyan, iisa lang ang may katiyakan: ang tao ay malumbay dahil sa pinakawalang pag-ibig. Kaya't hindi ako naniniwala sa pinapakawalang pag-ibig, lalo pa't kung ang pag-ibig na iyong pinanghahawakan ay ang uri ng pag-ibig na minsan lang sa libong dating salinlahi ang nakakaranas. Ang lakas ko ay nagmumula sa pag-asang darating ang araw na iyon. At hindi ba't mas kalunus-lunos kung sa pagsapit ay ako ang simuko at hindi man lang niya nakita kung gaano akong kumislap para sa kanya?"
"Sa tingin mo ba'y darating ang hinihintay ko sintiyak ng pagdating ng araw na hinihintay mo?"
"Nasasayo kung hanggang kailan ka maghihintay" tugon ng bituwin. "Kung hindi ka susuko, maaaring hindi nga siya dumating. Kung susuko ka naman, maaaring hindi mo na malaman."
"May isa lang akong hiling, bituwin" bulong ng dalaga. "Maaari mo bang sinagan ang hinihintay ko, silayan para sa akin, at sabihing habambuhay akong uupo sa lilim ng punong minsan naming pinagtatagpuan nang patago? Paratingin mo sa kanyang habambuhay ko siyang hahantayin dahil habambuhay ko siyang mahal."
"Maaari, binibi."
Hinanap ng bituwin ang sinisinta ng dalaga, isang manlalakbay na hitik sa dunong at may hilig sa makamundong mga bagay. Sinabi ng bituwin ang pinasasabi ng dalaga, puring-puri sa walang sawang pag-ibig ng iniwang nangungulila. Napangiti ang manlalakbay, naalala ang mga dapithapong labis niyang kinalulugdan dahil sa patago nilang mga pagkikita at panakaw na pagsasama sa lilim ng puno ng kanilang kabataan. Nagbalik ang lahat ng ala-ala na parang mga kathang-isip na ginuhit sa hangin at hindi naganap sa tunay na mundong tumatawag sa kanyang mga adhikain. Mga ala-alang binaon sa limot at pilit sumasabay sa kanyang mga yapak sa paglalakbay, pilit siyang ibinabalik at hindi ipinalalayong parang tanikalang bakal na bitbit niya nang may matinding bigat. Napailing ang binata at hindi ininda ang sinabi ng dalaga, hindi nagbalak bumalik sa habambuhay na naghihintay sa kanya at bagkus ay dumako sa mas malayong lugar at pumihit sa direksyong kabila nang pinag-aabangan ng sinta.
Natawa lamang ang bituwin sa piniling landas ng binata. Alam nito, mula sa kanyang lugar sa himpapawid na ang mundo ay bilog. At kahit anong direksyong tahakin ng binata ay babalik at babalik ito sa punong kanilang pinagtatagpuan sa burol sa isang purok na binbin ng mga rosas na simpula ng ala-ala ng busilak na pag-ibig sa isang dakong sinisinagan ng mga bituwin.
Ang hindi lang niya matiyak ay kung sa pagsapit ng araw na iyon ay nag-iintay parin ang dalaga.
Inako niya ang lahat ng pasakit sa paghihintay. Nag-abang nang nag-abang hanggang unti-unti nang nalagas ang mga dahon sa kakahuyang pumapaligid sa kanyang malumbay na dako. Habang kumukutitap ang mga bituwin sa langit, nililibang siya sa kanyang walang humpay na pag-aantay, isa-isa niyang binilang ito at sinubukang pangalanan. Isang maliit na bituwin ang nakaagaw sa pansin ng binibini, bituwing bagama't hindi sinlaki nang laksa-laksang nasa himpapawid ay kalugod-lugod ang pagnanais na kumislap ng higit pa sa libu-libong mas malalaki at malalawak ang sakop.
Tinanong ng binibi ang bituwin: "Bituwin, bituwin, saan mo hinuhugot ang iyong lakas? Hindi ka sintapang ng karamihan at marahil ay paulit-ulit na ring natabunan ng nakararami. Bakit hindi ka sumusuko sa iyong kagustuhang magningning nang sinlakas ng pinakamamalaking mga bituwin sa langit?"
"May hinihintay ako, binibini." sagot ng bituwin. "Araw-araw ay hinihintay kong mapansin ako ng isang dalagang parati kong pinagmamasdan mula rito sa himapapawid."
"Nakita ka na ba niya?" tanong ng binibini.
"Marahil. Ngunit hindi ko rin matitiyak dahil hindi naman niya ako pilit inaabot at kinakausap."
"Kung gayon, ano pa't ikaw ay tulad kong nag-aantay?" diin ng binibini.
"Dahil alam kong darating din ang araw na siya'y maghihintay tulad mo. Darating din ang araw na sa kanyang lumbay ay tatawagin niya ako, tatawaging parang ako ang matagal na niyang hinahanap. Hindi pa niya alam sa sarili niyang darating ang araw na iyon. Ngunit sa tagal kong nagmamasid sa sangkatauhan mula rito sa aking kinalalagyan, iisa lang ang may katiyakan: ang tao ay malumbay dahil sa pinakawalang pag-ibig. Kaya't hindi ako naniniwala sa pinapakawalang pag-ibig, lalo pa't kung ang pag-ibig na iyong pinanghahawakan ay ang uri ng pag-ibig na minsan lang sa libong dating salinlahi ang nakakaranas. Ang lakas ko ay nagmumula sa pag-asang darating ang araw na iyon. At hindi ba't mas kalunus-lunos kung sa pagsapit ay ako ang simuko at hindi man lang niya nakita kung gaano akong kumislap para sa kanya?"
"Sa tingin mo ba'y darating ang hinihintay ko sintiyak ng pagdating ng araw na hinihintay mo?"
"Nasasayo kung hanggang kailan ka maghihintay" tugon ng bituwin. "Kung hindi ka susuko, maaaring hindi nga siya dumating. Kung susuko ka naman, maaaring hindi mo na malaman."
"May isa lang akong hiling, bituwin" bulong ng dalaga. "Maaari mo bang sinagan ang hinihintay ko, silayan para sa akin, at sabihing habambuhay akong uupo sa lilim ng punong minsan naming pinagtatagpuan nang patago? Paratingin mo sa kanyang habambuhay ko siyang hahantayin dahil habambuhay ko siyang mahal."
"Maaari, binibi."
Hinanap ng bituwin ang sinisinta ng dalaga, isang manlalakbay na hitik sa dunong at may hilig sa makamundong mga bagay. Sinabi ng bituwin ang pinasasabi ng dalaga, puring-puri sa walang sawang pag-ibig ng iniwang nangungulila. Napangiti ang manlalakbay, naalala ang mga dapithapong labis niyang kinalulugdan dahil sa patago nilang mga pagkikita at panakaw na pagsasama sa lilim ng puno ng kanilang kabataan. Nagbalik ang lahat ng ala-ala na parang mga kathang-isip na ginuhit sa hangin at hindi naganap sa tunay na mundong tumatawag sa kanyang mga adhikain. Mga ala-alang binaon sa limot at pilit sumasabay sa kanyang mga yapak sa paglalakbay, pilit siyang ibinabalik at hindi ipinalalayong parang tanikalang bakal na bitbit niya nang may matinding bigat. Napailing ang binata at hindi ininda ang sinabi ng dalaga, hindi nagbalak bumalik sa habambuhay na naghihintay sa kanya at bagkus ay dumako sa mas malayong lugar at pumihit sa direksyong kabila nang pinag-aabangan ng sinta.
Natawa lamang ang bituwin sa piniling landas ng binata. Alam nito, mula sa kanyang lugar sa himpapawid na ang mundo ay bilog. At kahit anong direksyong tahakin ng binata ay babalik at babalik ito sa punong kanilang pinagtatagpuan sa burol sa isang purok na binbin ng mga rosas na simpula ng ala-ala ng busilak na pag-ibig sa isang dakong sinisinagan ng mga bituwin.
Ang hindi lang niya matiyak ay kung sa pagsapit ng araw na iyon ay nag-iintay parin ang dalaga.
Tuesday, September 15, 2015
Coke
Pinatay mo ko nang minsan mong sabihing sawa ka na sa ginagawa natin.
Bumaba ako ng hagdan, nagpunta sa ref, kumuha ng coke. Sumitsit lahat ng inipon nating lakas, kasama ng pag-tssss ng espirito ng softdrinks na parang nagbubuntung-hininga matapos ang mahabang pagtitiis. Umupo ka sa sulok, humalukipkip, dumekwatro at tumingala. Bliss. Ansarap mong kunan ng B&W 120 at iprocess sa utak kong punung-puno na rin naman ng chemical imbalances.
"Coke?"
"Hindi ako nagco-coke"
Sabi nga ni Zizek minsan, sa consumer society gusto natin ng coke minus the calories. In short, gusto natin ng reward without the risk. Hindi naman ata reward yong maituturing, kundi kahibangan at pagbabalat-kayo. Kahibangan dahil minsan nating inisip na magiging masaya tayo sa petiks na pakikitungo. Pagbabalat-kayo dahil minsan nating pinagtakpan ang kalungkutang dulot ng di-pagtamasa ng ganap na kaligayahan. Buong-buo sana nating nalalasap and bawat sandali--kung di mo lang ibabawas ang calories, kung di mo lang i-co-compartmentalize ang risk sa reward. Pero pinili mo to, pinili natin to: pahapyaw, patago, pa-joke at pawala na nang pawala.
Dumukot ka ng rubber band sa bulsa, tinali ang buhok at nagpalatak.
"Wala na kong yosi. Bili lang ako sa kanto"
"Anukaba, di ka na nag-ingat"
"Pakialam mo?"
Bibili ka nanaman ng yosi sa kanto, code for may itetext ka lang saglit nang hindi ipapaalam sakin. Hindi ako pinanganak kahapon. O kung kahapon nga naman, sana man lang nagbitbit ka na rin ng keyk para hindi ko man lang nahalata ang pagpapanggap mo. Huwag masyadong tahasan ang kamanhiran. Nakakamamatay ang talas ng pakikipagtalastasan. Lalong lalo na kung kahahasa lang ng matalim na dilang bihasa sa pamumukol ng mga mapang-uyam na salita. Buti pa ang Instagram may filter, ikaw wala.
Buti pa ang yosi mo, nauupos nalang bigla pag sukdulan mo nang nagamit. Buti pa ang panali mo, bumibigay nalang pag nasobrahan na sa kabibigkis. Kung sinusukuan ka ng mga bagay na walang sariling pagkukusang sumuko, bat ako hindi ko magawa?
Dahil minsan mong nilingkis ang mga daliri mo sakin, nang mag-usap tayo tungkol sa mga balak natin habang nakahiga sa papag ng lola mong kamamatay lang. Minsan mo kong dinantayan habang binubulong sa mumunti kong tainga kung paanong magwawakas ang mundo at wala na tayong magagawa kundi maglaho sa isa't isa. Minsan mo kong niyakap ng mahigpit, hinalikan sa noo, sa pisngi, sa labi at sa rurok ng kamalayan hinayaan nga nating maglaho ang ating mga sarili sa isa't isa. At minsan mo rin akong niyapos ng pagkahigpit-higpit at pinatawa nang pinatawa hanggan sa malimutan ko kung bat ko pa naisipang uminom ng Bagyon.
Minsan ko ring naisip na may dalawang uri ng tao sa mundo: ang tanga, at ang bobo. Ang bobo, hindi nila alam ang dapat sanang alam na nila. Ang tanga, alam na nga nila, hindi pa nila naisip. Hindi ko lang mawari kung nung minsan kong makita sa mata mong naglaho na ang lahat ng pinagsamahan natin e kung alin ako sa dalawa: tanga o bobo? Malamang sa malamang, ako ang tanga dahil alam ko nang wala namang patutunguhan e hindi ko pa naisip. Ikaw ang bobo dahil hindi mo alam na natatanga ako sayo.
"Sige go bili ka na"
Tumayo ka, nangapa ng barya, kinuha ang cellphone at lumabas nang pinto nang hindi lumilingon. Kapag naubos ko ang coke at hindi ka pa bumabalik, lalabas din ako ng pinto, tatalilis at sisiguraduhing wala ka nang aabutan pagbalik.
Hindi ko kailangan ang reward kung ako lang ang umiinom ng coke with calories. Hindi ko kailangang magtiis sa consumer society set-up natin kung ako lang ang willing mag-take ng risk.
Bumaba ako ng hagdan, nagpunta sa ref, kumuha ng coke. Sumitsit lahat ng inipon nating lakas, kasama ng pag-tssss ng espirito ng softdrinks na parang nagbubuntung-hininga matapos ang mahabang pagtitiis. Umupo ka sa sulok, humalukipkip, dumekwatro at tumingala. Bliss. Ansarap mong kunan ng B&W 120 at iprocess sa utak kong punung-puno na rin naman ng chemical imbalances.
"Coke?"
"Hindi ako nagco-coke"
Sabi nga ni Zizek minsan, sa consumer society gusto natin ng coke minus the calories. In short, gusto natin ng reward without the risk. Hindi naman ata reward yong maituturing, kundi kahibangan at pagbabalat-kayo. Kahibangan dahil minsan nating inisip na magiging masaya tayo sa petiks na pakikitungo. Pagbabalat-kayo dahil minsan nating pinagtakpan ang kalungkutang dulot ng di-pagtamasa ng ganap na kaligayahan. Buong-buo sana nating nalalasap and bawat sandali--kung di mo lang ibabawas ang calories, kung di mo lang i-co-compartmentalize ang risk sa reward. Pero pinili mo to, pinili natin to: pahapyaw, patago, pa-joke at pawala na nang pawala.
Dumukot ka ng rubber band sa bulsa, tinali ang buhok at nagpalatak.
"Wala na kong yosi. Bili lang ako sa kanto"
"Anukaba, di ka na nag-ingat"
"Pakialam mo?"
Bibili ka nanaman ng yosi sa kanto, code for may itetext ka lang saglit nang hindi ipapaalam sakin. Hindi ako pinanganak kahapon. O kung kahapon nga naman, sana man lang nagbitbit ka na rin ng keyk para hindi ko man lang nahalata ang pagpapanggap mo. Huwag masyadong tahasan ang kamanhiran. Nakakamamatay ang talas ng pakikipagtalastasan. Lalong lalo na kung kahahasa lang ng matalim na dilang bihasa sa pamumukol ng mga mapang-uyam na salita. Buti pa ang Instagram may filter, ikaw wala.
Buti pa ang yosi mo, nauupos nalang bigla pag sukdulan mo nang nagamit. Buti pa ang panali mo, bumibigay nalang pag nasobrahan na sa kabibigkis. Kung sinusukuan ka ng mga bagay na walang sariling pagkukusang sumuko, bat ako hindi ko magawa?
Dahil minsan mong nilingkis ang mga daliri mo sakin, nang mag-usap tayo tungkol sa mga balak natin habang nakahiga sa papag ng lola mong kamamatay lang. Minsan mo kong dinantayan habang binubulong sa mumunti kong tainga kung paanong magwawakas ang mundo at wala na tayong magagawa kundi maglaho sa isa't isa. Minsan mo kong niyakap ng mahigpit, hinalikan sa noo, sa pisngi, sa labi at sa rurok ng kamalayan hinayaan nga nating maglaho ang ating mga sarili sa isa't isa. At minsan mo rin akong niyapos ng pagkahigpit-higpit at pinatawa nang pinatawa hanggan sa malimutan ko kung bat ko pa naisipang uminom ng Bagyon.
Minsan ko ring naisip na may dalawang uri ng tao sa mundo: ang tanga, at ang bobo. Ang bobo, hindi nila alam ang dapat sanang alam na nila. Ang tanga, alam na nga nila, hindi pa nila naisip. Hindi ko lang mawari kung nung minsan kong makita sa mata mong naglaho na ang lahat ng pinagsamahan natin e kung alin ako sa dalawa: tanga o bobo? Malamang sa malamang, ako ang tanga dahil alam ko nang wala namang patutunguhan e hindi ko pa naisip. Ikaw ang bobo dahil hindi mo alam na natatanga ako sayo.
"Sige go bili ka na"
Tumayo ka, nangapa ng barya, kinuha ang cellphone at lumabas nang pinto nang hindi lumilingon. Kapag naubos ko ang coke at hindi ka pa bumabalik, lalabas din ako ng pinto, tatalilis at sisiguraduhing wala ka nang aabutan pagbalik.
Hindi ko kailangan ang reward kung ako lang ang umiinom ng coke with calories. Hindi ko kailangang magtiis sa consumer society set-up natin kung ako lang ang willing mag-take ng risk.
Friday, August 21, 2015
Taghoy
Matimyas na awit sa saliw ng pag-ibig
Ang minsan mang ihambing sa pag-agos ng batis
Sa balintataw ng banyagang pagpapalawig ng isip
Na minsan nang hinambing sa pagpapasakit niyang hilig
Marikit na binbin ng takip-silim
Ang lihim na paggiliw kalakip ng 'sang sining
Sinikap sambitin ng nagpupuyos kong damdamin
Sa pangungulila niring lumilitmot mong butihin
Apuhapin man ng diwa ang yaring pagkandili
Di sukat maglalaho sa sariling paggiit
Hinamak na pagsuyong minsan lamang lumapit
Ay kutya ang sinapit sa marubdob mong pagkait
Tukuyin man sa langit ang iilang bituin
Di sukat maglaho sa liwanag ng dilim
Nang minsan ding hamakin ng tadhanang siniil
Kung bakit ang sinapit mo'y siya kong ikakikitil
Hamunin ma't himukin ang mga dakilang uri
Ang diyos-diyosa't bathala sa lupon ng mga sinikil
Hinding-hindi matatahan ang taghoy nyaring gabi
Nang minsan kang mamaalam sa iyong pagsilbi
Matimyas na awit sa saliw ng pag-ibig
Ang minsan mang ihambing sa agos ng tubig
Hamunin ang tadhana't tangkiliking ibalik
Ang wakas na tinamasa ng pagsisimula natin
Ang minsan mang ihambing sa pag-agos ng batis
Sa balintataw ng banyagang pagpapalawig ng isip
Na minsan nang hinambing sa pagpapasakit niyang hilig
Marikit na binbin ng takip-silim
Ang lihim na paggiliw kalakip ng 'sang sining
Sinikap sambitin ng nagpupuyos kong damdamin
Sa pangungulila niring lumilitmot mong butihin
Apuhapin man ng diwa ang yaring pagkandili
Di sukat maglalaho sa sariling paggiit
Hinamak na pagsuyong minsan lamang lumapit
Ay kutya ang sinapit sa marubdob mong pagkait
Tukuyin man sa langit ang iilang bituin
Di sukat maglaho sa liwanag ng dilim
Nang minsan ding hamakin ng tadhanang siniil
Kung bakit ang sinapit mo'y siya kong ikakikitil
Hamunin ma't himukin ang mga dakilang uri
Ang diyos-diyosa't bathala sa lupon ng mga sinikil
Hinding-hindi matatahan ang taghoy nyaring gabi
Nang minsan kang mamaalam sa iyong pagsilbi
Matimyas na awit sa saliw ng pag-ibig
Ang minsan mang ihambing sa agos ng tubig
Hamunin ang tadhana't tangkiliking ibalik
Ang wakas na tinamasa ng pagsisimula natin
Saturday, July 25, 2015
Pag-ibig sa Tinubuang Lupa
ni Gat Andres Bonifacio
Aling pag-ibig pa ang hihigit kaya
Sa pagkadalisay at pagkadakila
Gaya ng pag-ibig sa tinub’ang lupa?
Aling pag-ibig pa? Wala na nga, wala.
Sa pagkadalisay at pagkadakila
Gaya ng pag-ibig sa tinub’ang lupa?
Aling pag-ibig pa? Wala na nga, wala.
Ulit-ulitin mang basahin ng isip
At isa-isahing talastasing pilit
Ang salita’t buhay na limbag at titik
Ng sangkatauhan ito’y namamasid.
Banal na Pag-ibig! Pag ikaw ang nukal
Sa tapat na puso ng sino’t alinman,
Imbi’t taong-gubat, maralita’t mangmang,
Nagiging dakila at iginagalang.
Pagpupuring lubos ang palaging hangad
Sa bayan ng taong may dangal na ingat;
Umawit, tumula, kumatha’t sumulat,
Kalakhan din niya’y isinisiwalat.
Walang mahalagang hindi inihandog
Ng may pusong mahal sa Bayang nagkupkop:
Dugo, yaman, dunong, katiisa’t pagod,
Buhay ma’y abuting magkalagot-lagot.
Bakit? Alin ito na sakdal nang laki
Na hinahandugan ng buong pagkasi?
Na sa lalong mahal nakapangyayari
At ginugugulan ng buhay na iwi?
Ay! Ito’y ang Inang Bayang tinubuan,
Siya’y ina’t tangi na kinamulatan
Ng kawili-wiling liwanag ng araw
Na nagbigay-init sa lunong katawan.
Sa kaniya’y utang ang unang pagtanggap
Ng simoy ng hanging nagbibigay-lunas
Sa inis na puso na sisinghap-singhap
Sa balong malalim ng siphayo’t hirap.
Kalakip din nito’y pag-ibig sa Bayan
Ang lahat ng lalong sa gunita’y mahal
Mula sa masaya’t gasong kasanggulan
Hanggang sa katawa’y mapasalibingan.
Ang nangakaraang panahon ng aliw,
Ang inaasahang araw na darating
Ng pagkatimawa ng mga alipin,
Liban pa sa Bayan saan tatanghalin?
At ang balang kahoy at ang balang sanga
Ng parang n’ya’t gubat na kaaya-aya,
Sukat ang makita’t sasaalaala
Ang ina’t ang giliw, lumipas na saya.
Tubig n’yang malinaw na anaki’y bubog,
Bukal sa batisang nagkalat sa bundok,
Malambot na huni ng matuling agos,
Na nakaaaliw sa pusong may lungkot.
Sa aba ng abang mawalay sa Bayan!
Gunita ma’y laging sakbibi ng lumbay,
Walang alaala’t inaasam-asam
Kundi ang makita’y lupang tinubuan.
Pati ng magdusa’t sampung kamatayan
Wari ay masarap kung dahil sa Bayan
At lalong maghirap, O! himalang bagay,
Lalong pag-irog pa ang sa kanya’y alay.
Kung ang Bayang ito’y nasasapanganib
At siya ay dapat na ipagtangkilik,
Ang anak, asawa, magulang, kapatid
Isang tawag niya’y tatalikdang pilit.
Dapwat kung ang bayan ng Katagalugan
Ay nilapastangan at niyuyurakan
Katuwiran, puri niya’t kamahalan
Ng sama ng lilong taga-ibang bayan.
Di gaano kaya ang paghihinagpis
Ng pusong Tagalog sa puring nilait?
Aling kalooban na lalong tahimik
Ang di pupukawin sa paghihimagsik?
Saan magbubuhat ang paghinay-hinay
Sa paghihiganti’t gumugol ng buhay
Kung wala ding iba na kasasadlakan
Kundi ang lugami sa kaalipinan?
Kung ang pagkabaon n’ya’t pagkabusabos
Sa lusak ng saya’t tunay na pag-ayop,
Supil ng panghampas, tanikalang gapos
At luha na lamang ang pinaaagos?
Sa kaniyang anyo’y sino ang tutunghay
Na di aakayin sa gawang magdamdam?
Pusong naglilipak sa pagkasukaban
Ang hindi gumugol ng dugo at buhay.
Mangyayari kaya na ito’y masulyap
Ng mga Tagalog at hindi lumingap
Sa naghihingalong Inang nasa yapak
Na kasuklam-suklam sa Kastilang hamak?
Nasaan ang dangal ng mga Tagalog?
Nasaan ang dugong dapat na ibuhos?
Baya’y inaapi, bakit di kumilos
At natitilihang ito’y mapanuod?
Hayo na nga kayo, kayong nangabuhay
Sa pag-asang lubos na kaginhawahan
At walang tinamo kundi kapaitan
Hayo na’t ibigin ang naabang Bayan.
Kayong natuy’an na sa kapapasakit
Ng dakilang hangad sa batis ng dibdib,
Muling pabalungi’t tunay na pag-ibig
Kusang ibulalas sa Bayang piniit.
Kayong nalagasan ng bunga’t bulaklak,
Kahoy nyaring buhay na nilanta’t sukat
Ng bala-balaki’t makapal na hirap,
Muling manariwa’t sa Baya’y lumiyag.
Kayong mga pusong kusang napapagal
Ng daya at bagsik ng ganid na asal,
Ngayon ay magbango’t Bayan ay itanghal
Agawin sa kuko ng mga sukaban.
Kayong mga dukhang walang tanging lasap
Kundi ang mabuhay sa dalita’t hirap,
Ampunin ang Bayan kung nasa ay lunas
Pagkat ang ginhawa niya ay sa lahat.
Ipaghandog-handog ang buong pag-ibig,
At hanggang may dugo’y ubusang itigis
Kung sa pagtatanggol, buhay ay mapatid
Ito’y kapalaran at tunay na langit.
At isa-isahing talastasing pilit
Ang salita’t buhay na limbag at titik
Ng sangkatauhan ito’y namamasid.
Banal na Pag-ibig! Pag ikaw ang nukal
Sa tapat na puso ng sino’t alinman,
Imbi’t taong-gubat, maralita’t mangmang,
Nagiging dakila at iginagalang.
Pagpupuring lubos ang palaging hangad
Sa bayan ng taong may dangal na ingat;
Umawit, tumula, kumatha’t sumulat,
Kalakhan din niya’y isinisiwalat.
Walang mahalagang hindi inihandog
Ng may pusong mahal sa Bayang nagkupkop:
Dugo, yaman, dunong, katiisa’t pagod,
Buhay ma’y abuting magkalagot-lagot.
Bakit? Alin ito na sakdal nang laki
Na hinahandugan ng buong pagkasi?
Na sa lalong mahal nakapangyayari
At ginugugulan ng buhay na iwi?
Ay! Ito’y ang Inang Bayang tinubuan,
Siya’y ina’t tangi na kinamulatan
Ng kawili-wiling liwanag ng araw
Na nagbigay-init sa lunong katawan.
Sa kaniya’y utang ang unang pagtanggap
Ng simoy ng hanging nagbibigay-lunas
Sa inis na puso na sisinghap-singhap
Sa balong malalim ng siphayo’t hirap.
Kalakip din nito’y pag-ibig sa Bayan
Ang lahat ng lalong sa gunita’y mahal
Mula sa masaya’t gasong kasanggulan
Hanggang sa katawa’y mapasalibingan.
Ang nangakaraang panahon ng aliw,
Ang inaasahang araw na darating
Ng pagkatimawa ng mga alipin,
Liban pa sa Bayan saan tatanghalin?
At ang balang kahoy at ang balang sanga
Ng parang n’ya’t gubat na kaaya-aya,
Sukat ang makita’t sasaalaala
Ang ina’t ang giliw, lumipas na saya.
Tubig n’yang malinaw na anaki’y bubog,
Bukal sa batisang nagkalat sa bundok,
Malambot na huni ng matuling agos,
Na nakaaaliw sa pusong may lungkot.
Sa aba ng abang mawalay sa Bayan!
Gunita ma’y laging sakbibi ng lumbay,
Walang alaala’t inaasam-asam
Kundi ang makita’y lupang tinubuan.
Pati ng magdusa’t sampung kamatayan
Wari ay masarap kung dahil sa Bayan
At lalong maghirap, O! himalang bagay,
Lalong pag-irog pa ang sa kanya’y alay.
Kung ang Bayang ito’y nasasapanganib
At siya ay dapat na ipagtangkilik,
Ang anak, asawa, magulang, kapatid
Isang tawag niya’y tatalikdang pilit.
Dapwat kung ang bayan ng Katagalugan
Ay nilapastangan at niyuyurakan
Katuwiran, puri niya’t kamahalan
Ng sama ng lilong taga-ibang bayan.
Di gaano kaya ang paghihinagpis
Ng pusong Tagalog sa puring nilait?
Aling kalooban na lalong tahimik
Ang di pupukawin sa paghihimagsik?
Saan magbubuhat ang paghinay-hinay
Sa paghihiganti’t gumugol ng buhay
Kung wala ding iba na kasasadlakan
Kundi ang lugami sa kaalipinan?
Kung ang pagkabaon n’ya’t pagkabusabos
Sa lusak ng saya’t tunay na pag-ayop,
Supil ng panghampas, tanikalang gapos
At luha na lamang ang pinaaagos?
Sa kaniyang anyo’y sino ang tutunghay
Na di aakayin sa gawang magdamdam?
Pusong naglilipak sa pagkasukaban
Ang hindi gumugol ng dugo at buhay.
Mangyayari kaya na ito’y masulyap
Ng mga Tagalog at hindi lumingap
Sa naghihingalong Inang nasa yapak
Na kasuklam-suklam sa Kastilang hamak?
Nasaan ang dangal ng mga Tagalog?
Nasaan ang dugong dapat na ibuhos?
Baya’y inaapi, bakit di kumilos
At natitilihang ito’y mapanuod?
Hayo na nga kayo, kayong nangabuhay
Sa pag-asang lubos na kaginhawahan
At walang tinamo kundi kapaitan
Hayo na’t ibigin ang naabang Bayan.
Kayong natuy’an na sa kapapasakit
Ng dakilang hangad sa batis ng dibdib,
Muling pabalungi’t tunay na pag-ibig
Kusang ibulalas sa Bayang piniit.
Kayong nalagasan ng bunga’t bulaklak,
Kahoy nyaring buhay na nilanta’t sukat
Ng bala-balaki’t makapal na hirap,
Muling manariwa’t sa Baya’y lumiyag.
Kayong mga pusong kusang napapagal
Ng daya at bagsik ng ganid na asal,
Ngayon ay magbango’t Bayan ay itanghal
Agawin sa kuko ng mga sukaban.
Kayong mga dukhang walang tanging lasap
Kundi ang mabuhay sa dalita’t hirap,
Ampunin ang Bayan kung nasa ay lunas
Pagkat ang ginhawa niya ay sa lahat.
Ipaghandog-handog ang buong pag-ibig,
At hanggang may dugo’y ubusang itigis
Kung sa pagtatanggol, buhay ay mapatid
Ito’y kapalaran at tunay na langit.
Monday, April 27, 2015
Mahal kong Isagani,
Halos apat na taon na ang nakalipas nang huli akong sumulat. Hindi ka na kailanman sumagi sa isip ko. At sa apat na taong iyon, natutunan kong iwaglit nang sandali ang kakayahang magsulat tungkol sa aking mga damdamin. Natuto akong magtago ng saloobin, natuto akong hindi na umapuhap ng mag bagay na hindi naman mapagpapasaya sa akin, sa inaakalang mas magiging masaya ako ng wala ka.
Hindi pala ganon. Ngayon, sa inaakala kong mas kolokyal na ang pananalita, nawala na ang indayog ng mag salita. Lumalagpas na ang mga talinghaga sa mga daliri ko, parang tubig na hindi ko naman talaga inaangkin at hinahayaan nalang umagos ng hindi naiipon. Natuto akong tumanda, dahil ang pagtanda ay natututunan at hindi nangyayari ng kusa. Ang mga bata maaaring tumanda ng hindi inaasahan, at ang matatanda sa edad, maaaring hindi naman tumanda nang kaampatan.
Hanggang sa isang araw, nakita kitang muli. Nasa banyagang bansa, banyaga na ang pananalita, banyaga na rin ang pag-iisip. Nawala na sa puso ko ang pag-ibig sa kinalakhan, ang pag-ibig sa bayan, nanaig nalang ang pag-ibig sa sarili. Nasilaw na ako ng kabanyagahan, ng mga ideyolohiyang kanluranin at patuloy na napapaisip na bakit sa minalas-malas ay ang bansa natin ang hindi nasasaklaw ng gantong uri ng kaginhawaan. Bilog naman ang mundo, at kahit saan ka tumayo, ang lahat ay maaaring maging kanluran. At sa kanluraning pag-iisip, naiwala kita sa aking mga pangarap.
Hanggang sa isang araw, nakita kitang muli. Nakaupo sa ilalim ng dungawan, pasan ang kanluraning pag-iisip ngunit hindi nakakalimot na ang hulma ng bayan ay hindi napupunan ng banyagang ideyolohiyang hindi akma sa hugis nito. Na ang kabataang mulat sa kamunduhan ay maaari paring maging pag-asa ng kasalukuyan at ng hinarap, kung nanaisin lamang ng mga gurong gabayan upang ipatungkol sa tamang paraan ang lahat ng enerhiyang naiipon ng kamunduhang ito. Kung tutuusin, ang kamunduhang ito ay nagdudulot din naman ng maraming posibilidad, ng bagong uri ng talino na maaaring linaning at ipag-ibayo para paunlarin ang bayan at ang sarili. Muli mong pinaalala sa akin na sa apat na taon na inisip ko lamang ang aking sarili ay nandyaan ang tulad mong hindi nakakalimot, hindi nasisilaw, bagkus ay lalong nakasisiguro na ang tunay na kasiyahan ay ang kasiyahan sa paglingkod sa nangangailangan at hindi ang pagsilbi sa mga hari-harian. Nakita kita kung paano mo ginugol ang iyong sarili sa pagpapalawig ng mga kaalamang walang makatatamasa sa kasalukuyan, at sa pagnanais na ibalik ang kaalamang ito upang matamasa na rin ng ibang may kakayahang makapulot ng kabuluhan mula sa kung anong kaya mong ibahagi. Saludo ako sa iyo, kaibigan, at sa lahat ng tulad mong kayang isakripisyo ang kaginhawahan para sa mas malalim na adhikain.
Isa lamang ang hiling ko sa sandaling itong muli kang kumatok at pumasok sa diwa kong nakalimot: iyon ay ang makahanap ka ng kaagapay sa iyong mga adhikain. Hindi nilikha ng Panginoon ang tao upang mapag-isa. Kaya't kung iyong nanaisin, heto't inaalay ko ang aking balikat upang sandalan at nang tuluyan nating pasanin ang mga adhikain at layuning nanaisin mong maisakatuparan. Dahil tulad mo, naisip ko rin na ang nakawawaglit ng lahat ng ganitong mga ideya at layunin sa isipan, sa pagkatao, ay ang kawalan ng karamay-- ang kawalan ng kaakibat at kakampi na sasang-ayon sa aking mga pangarap na kalimitan ay nakakalimot sa sarili at nakaangkla lamang sa kaginhawahan ng iba: ng kabataan, ng pamilya, ng bayan. Pahintulutan mo nawa akong sabayan ka sa iyong mga pagsubok, at sa katuparan ng mga pangarap na walang natatamasa kundi kritisismo at panghihinayang mula sa mapangmatang tao na walang inisip kundi ang makawala, ang mapabuti ang sarili't wala nang iba.
Maraming salamat, kaibigan, sa pagbabalik sa akin sa tamang landasin kung saan ko ninanais mahanap ang aking sarili. Oo, panandalian itong nawala, panandaliang naligaw at nagnais kumawala. Ngunit ang pag-ibig ang laging namamayagpag, pag-ibig ang laging nakakapagpaalala sa mga kaalaman at adhikaing nawaglit man sa isip ay napapaalala parin ng damdamin.
Maraming salamat sa dinulot mong pag-ibig. Hindi ka nag-iisa sa iyong mga sakripisyo.
Walang hanggang pasasalamat,
JS
Halos apat na taon na ang nakalipas nang huli akong sumulat. Hindi ka na kailanman sumagi sa isip ko. At sa apat na taong iyon, natutunan kong iwaglit nang sandali ang kakayahang magsulat tungkol sa aking mga damdamin. Natuto akong magtago ng saloobin, natuto akong hindi na umapuhap ng mag bagay na hindi naman mapagpapasaya sa akin, sa inaakalang mas magiging masaya ako ng wala ka.
Hindi pala ganon. Ngayon, sa inaakala kong mas kolokyal na ang pananalita, nawala na ang indayog ng mag salita. Lumalagpas na ang mga talinghaga sa mga daliri ko, parang tubig na hindi ko naman talaga inaangkin at hinahayaan nalang umagos ng hindi naiipon. Natuto akong tumanda, dahil ang pagtanda ay natututunan at hindi nangyayari ng kusa. Ang mga bata maaaring tumanda ng hindi inaasahan, at ang matatanda sa edad, maaaring hindi naman tumanda nang kaampatan.
Hanggang sa isang araw, nakita kitang muli. Nasa banyagang bansa, banyaga na ang pananalita, banyaga na rin ang pag-iisip. Nawala na sa puso ko ang pag-ibig sa kinalakhan, ang pag-ibig sa bayan, nanaig nalang ang pag-ibig sa sarili. Nasilaw na ako ng kabanyagahan, ng mga ideyolohiyang kanluranin at patuloy na napapaisip na bakit sa minalas-malas ay ang bansa natin ang hindi nasasaklaw ng gantong uri ng kaginhawaan. Bilog naman ang mundo, at kahit saan ka tumayo, ang lahat ay maaaring maging kanluran. At sa kanluraning pag-iisip, naiwala kita sa aking mga pangarap.
Hanggang sa isang araw, nakita kitang muli. Nakaupo sa ilalim ng dungawan, pasan ang kanluraning pag-iisip ngunit hindi nakakalimot na ang hulma ng bayan ay hindi napupunan ng banyagang ideyolohiyang hindi akma sa hugis nito. Na ang kabataang mulat sa kamunduhan ay maaari paring maging pag-asa ng kasalukuyan at ng hinarap, kung nanaisin lamang ng mga gurong gabayan upang ipatungkol sa tamang paraan ang lahat ng enerhiyang naiipon ng kamunduhang ito. Kung tutuusin, ang kamunduhang ito ay nagdudulot din naman ng maraming posibilidad, ng bagong uri ng talino na maaaring linaning at ipag-ibayo para paunlarin ang bayan at ang sarili. Muli mong pinaalala sa akin na sa apat na taon na inisip ko lamang ang aking sarili ay nandyaan ang tulad mong hindi nakakalimot, hindi nasisilaw, bagkus ay lalong nakasisiguro na ang tunay na kasiyahan ay ang kasiyahan sa paglingkod sa nangangailangan at hindi ang pagsilbi sa mga hari-harian. Nakita kita kung paano mo ginugol ang iyong sarili sa pagpapalawig ng mga kaalamang walang makatatamasa sa kasalukuyan, at sa pagnanais na ibalik ang kaalamang ito upang matamasa na rin ng ibang may kakayahang makapulot ng kabuluhan mula sa kung anong kaya mong ibahagi. Saludo ako sa iyo, kaibigan, at sa lahat ng tulad mong kayang isakripisyo ang kaginhawahan para sa mas malalim na adhikain.
Isa lamang ang hiling ko sa sandaling itong muli kang kumatok at pumasok sa diwa kong nakalimot: iyon ay ang makahanap ka ng kaagapay sa iyong mga adhikain. Hindi nilikha ng Panginoon ang tao upang mapag-isa. Kaya't kung iyong nanaisin, heto't inaalay ko ang aking balikat upang sandalan at nang tuluyan nating pasanin ang mga adhikain at layuning nanaisin mong maisakatuparan. Dahil tulad mo, naisip ko rin na ang nakawawaglit ng lahat ng ganitong mga ideya at layunin sa isipan, sa pagkatao, ay ang kawalan ng karamay-- ang kawalan ng kaakibat at kakampi na sasang-ayon sa aking mga pangarap na kalimitan ay nakakalimot sa sarili at nakaangkla lamang sa kaginhawahan ng iba: ng kabataan, ng pamilya, ng bayan. Pahintulutan mo nawa akong sabayan ka sa iyong mga pagsubok, at sa katuparan ng mga pangarap na walang natatamasa kundi kritisismo at panghihinayang mula sa mapangmatang tao na walang inisip kundi ang makawala, ang mapabuti ang sarili't wala nang iba.
Maraming salamat, kaibigan, sa pagbabalik sa akin sa tamang landasin kung saan ko ninanais mahanap ang aking sarili. Oo, panandalian itong nawala, panandaliang naligaw at nagnais kumawala. Ngunit ang pag-ibig ang laging namamayagpag, pag-ibig ang laging nakakapagpaalala sa mga kaalaman at adhikaing nawaglit man sa isip ay napapaalala parin ng damdamin.
Maraming salamat sa dinulot mong pag-ibig. Hindi ka nag-iisa sa iyong mga sakripisyo.
Walang hanggang pasasalamat,
JS
Wednesday, July 27, 2011
Friday, July 15, 2011
Mahal kong Isagani,
Matagal-tagal na rin akong hindi nakakasulat. Napakaraming bagay na ang kumakain sa aking oras. Ni hindi na maapuhap ng diwa ko kung pano siya tatakbo sa napakaiiksing mga sandaling may kalayaan siyang mag-isip. Napakaraming ninanais kung patungkol sa pagpapalawig ng sandali: hatakin pahaba ang mga araw, pabagalin ang takbo ng panahon, ibalik ang mga lumipas nang oras upang mas makapamasyal ang isip ng walang panghihinayang.
Kumusta na, kaibigan? Kung ako ang tatanungin mo, marahil alam mo na ang sagot. At marahil alam ko na rin ang sagot sa sarili kong tanong. Marahil, napakaraming marahil, walang katiyakan sa anumang kalagayan. Minsan ko nang sinabing para tayong humaharap sa salamin, inaakalang ang nasa harapan natin ay ang ating sarili--kung paano tayo sa kasalukuyan, replika ng kabuuan ng ating pagkatao. Ngunit ang salamin ay isa lamang patag na may angking sapat na kinis upang ibatong muli ang anyo ng anumang nasa harapan nito, isang patag--walang lalim at walang dimensyon. Opinion ng tumatanaw ang kaharap niya sa salamin at hindi isang payak na elementong may aking sariling anyo't buhay. Ang sariling repleksyon ay isang opinyon. Kung gayo'y hindi nagsisinungaling ang salamin, nagkakaroon lang ng taliwas na pagtanaw dito. At gusto ko lang namang malaman kung kamusta na ang iyong kalagayan dahil ayokong umasa sa interpretasyon ng isang repleksyon tulad ng nakagawian.
Bigla nga pala akong napasulat dahil naalala kita sa isang kwentong mitolohiya. Palagi naman talaga kitang naaalala. Bawat mumunting bagay nagpapaalala sa akin tungkol sa iyo. Minsan parang gusto ko nalang ipalagari ang utak ko, tanggalin ang bahagi kung saan ka namumugad. Ngunit naisip kong mangyari mang lagariin ang utak ko ay hindi na nila magagawang tapyasin ang bahagi sa puso kong napamahayan mo na rin. Parang pelikula, paulit-ulit umaandar sa isip ko ang lahat ng ating pinagsamahan; bawat eksena pinagmumunihan, iniisip kung saan ako nagkamali, kung saan ka nagkamali, at kung ano mismo ang pagkakamali natin. Iniisip ko din, paano kung ganyan o paano kung ganito nalang? Paano kung maulit ang pagkakataon at baguhin natin ang ating mga piniling maganap, magbago din kaya ang ating kalagayan sa ngayon? Kung tutuusin, ang katagang 'paano kung' ay isa sa mga iilang linyang tiyak na papatay sa kaluluwa, o kundiman sa katinuan ng isang nilalang. At sa minalas-malas ay iyang katagang yan ang madalas tumatakbo sa aking isipan.
Bumalik tayo sa mitolohiyang aking nabanggit, ang mitolohiyang para ring sumasalamin sa lahat ng atin binabalikan. At ito ay ang Orfeo at Euridice. Mula sa pagkamatay ng kanilang kaluluwa, nangako silang sabay aahon ng hindi lumilingon sa pinanggalingang kamatayan. Aahon nang aahon nang aahon hanggang tumapak sa lupa at maaninag ang liwanag. Ngunit ng dahil sa isang pagkakamali, naglaho ang lahat. Naglaho ang magkalingkis na kamay ng dalawang magsing-irog. Naglaho ang sinisintang karamay sa pagahon. Naglaho ang pangarap ng kaginhawaan sa piling ng isa't isa. Naglaho ang adhikan, ang dahilan sa pagtahak tungong kaliwanagan. Naglaho ang kumakapit, ang kinakapitan. Dahil sa isang pagkakamali, naglaho ang saysay ng lahat ng paghihirap.
Ano nga ba ang kamaliang naganap, kamaliang ang kapalit ay tuluyang paglaho ng minamahal? Lumingon nga ba si Orfeo sa pagnanais na tulungang maiahon ang minamahal? Labis ba ang takot ni Orfeo na baka wala na pala siyang kinakapitan? O baka dahil naginhawaan na si Orfeo sa pagtungtong sa liwanag ng lupa ay nawaglit na sa kanyang isipang ang karamay nga pala'y lugmok parin sa kailaliman ng lupa at may kakaunti pang hakbang na tatahakin kaya't hindi pa dapat lingunin? Aling kamalian ang gumuho sa lahat ng pangako? Saan nagkamali ang magsing-irog at di na nabigyang kabuhayan ang dakila sana nilang pag-ibig. Sinadya din kaya ni Orfeong lingunin ang mahal dahil hindi pa siya handang akayin ito hanggang sa liwanag? Kawawang Euridice--ang nagbayad sa kamalian nang walang pakundangan; hindi man lang nabigyan ng pagkakataong itakda ang sarili, hindi man lang nabigyan ng pagkakataong maging masayang muli.
Marahil sa lahat ng naganap, isang tanong lang ang tumakbo sa isip ni Euridice: Bakit lumingon ang kanyang mahal at hinayaan siyang maglaho ng ganun na lamang? Siya na nagbayad sa kamaliang hindi naman siya ang may gawa, may karapatang malaman kung bakit siya ang pumapasan sa parusang pinataw sa kanila, kung bakit siya ang namamatay habang ang isa'y nabubuhay sa liwanag.
Kunsabagay isa lang din naman itong pananalamin. Opinyon lang at wala nang ibang hangarin.
Lagi lang talaga kita naiisip.
JPS
Matagal-tagal na rin akong hindi nakakasulat. Napakaraming bagay na ang kumakain sa aking oras. Ni hindi na maapuhap ng diwa ko kung pano siya tatakbo sa napakaiiksing mga sandaling may kalayaan siyang mag-isip. Napakaraming ninanais kung patungkol sa pagpapalawig ng sandali: hatakin pahaba ang mga araw, pabagalin ang takbo ng panahon, ibalik ang mga lumipas nang oras upang mas makapamasyal ang isip ng walang panghihinayang.
Kumusta na, kaibigan? Kung ako ang tatanungin mo, marahil alam mo na ang sagot. At marahil alam ko na rin ang sagot sa sarili kong tanong. Marahil, napakaraming marahil, walang katiyakan sa anumang kalagayan. Minsan ko nang sinabing para tayong humaharap sa salamin, inaakalang ang nasa harapan natin ay ang ating sarili--kung paano tayo sa kasalukuyan, replika ng kabuuan ng ating pagkatao. Ngunit ang salamin ay isa lamang patag na may angking sapat na kinis upang ibatong muli ang anyo ng anumang nasa harapan nito, isang patag--walang lalim at walang dimensyon. Opinion ng tumatanaw ang kaharap niya sa salamin at hindi isang payak na elementong may aking sariling anyo't buhay. Ang sariling repleksyon ay isang opinyon. Kung gayo'y hindi nagsisinungaling ang salamin, nagkakaroon lang ng taliwas na pagtanaw dito. At gusto ko lang namang malaman kung kamusta na ang iyong kalagayan dahil ayokong umasa sa interpretasyon ng isang repleksyon tulad ng nakagawian.
Bigla nga pala akong napasulat dahil naalala kita sa isang kwentong mitolohiya. Palagi naman talaga kitang naaalala. Bawat mumunting bagay nagpapaalala sa akin tungkol sa iyo. Minsan parang gusto ko nalang ipalagari ang utak ko, tanggalin ang bahagi kung saan ka namumugad. Ngunit naisip kong mangyari mang lagariin ang utak ko ay hindi na nila magagawang tapyasin ang bahagi sa puso kong napamahayan mo na rin. Parang pelikula, paulit-ulit umaandar sa isip ko ang lahat ng ating pinagsamahan; bawat eksena pinagmumunihan, iniisip kung saan ako nagkamali, kung saan ka nagkamali, at kung ano mismo ang pagkakamali natin. Iniisip ko din, paano kung ganyan o paano kung ganito nalang? Paano kung maulit ang pagkakataon at baguhin natin ang ating mga piniling maganap, magbago din kaya ang ating kalagayan sa ngayon? Kung tutuusin, ang katagang 'paano kung' ay isa sa mga iilang linyang tiyak na papatay sa kaluluwa, o kundiman sa katinuan ng isang nilalang. At sa minalas-malas ay iyang katagang yan ang madalas tumatakbo sa aking isipan.
Bumalik tayo sa mitolohiyang aking nabanggit, ang mitolohiyang para ring sumasalamin sa lahat ng atin binabalikan. At ito ay ang Orfeo at Euridice. Mula sa pagkamatay ng kanilang kaluluwa, nangako silang sabay aahon ng hindi lumilingon sa pinanggalingang kamatayan. Aahon nang aahon nang aahon hanggang tumapak sa lupa at maaninag ang liwanag. Ngunit ng dahil sa isang pagkakamali, naglaho ang lahat. Naglaho ang magkalingkis na kamay ng dalawang magsing-irog. Naglaho ang sinisintang karamay sa pagahon. Naglaho ang pangarap ng kaginhawaan sa piling ng isa't isa. Naglaho ang adhikan, ang dahilan sa pagtahak tungong kaliwanagan. Naglaho ang kumakapit, ang kinakapitan. Dahil sa isang pagkakamali, naglaho ang saysay ng lahat ng paghihirap.
Ano nga ba ang kamaliang naganap, kamaliang ang kapalit ay tuluyang paglaho ng minamahal? Lumingon nga ba si Orfeo sa pagnanais na tulungang maiahon ang minamahal? Labis ba ang takot ni Orfeo na baka wala na pala siyang kinakapitan? O baka dahil naginhawaan na si Orfeo sa pagtungtong sa liwanag ng lupa ay nawaglit na sa kanyang isipang ang karamay nga pala'y lugmok parin sa kailaliman ng lupa at may kakaunti pang hakbang na tatahakin kaya't hindi pa dapat lingunin? Aling kamalian ang gumuho sa lahat ng pangako? Saan nagkamali ang magsing-irog at di na nabigyang kabuhayan ang dakila sana nilang pag-ibig. Sinadya din kaya ni Orfeong lingunin ang mahal dahil hindi pa siya handang akayin ito hanggang sa liwanag? Kawawang Euridice--ang nagbayad sa kamalian nang walang pakundangan; hindi man lang nabigyan ng pagkakataong itakda ang sarili, hindi man lang nabigyan ng pagkakataong maging masayang muli.
Marahil sa lahat ng naganap, isang tanong lang ang tumakbo sa isip ni Euridice: Bakit lumingon ang kanyang mahal at hinayaan siyang maglaho ng ganun na lamang? Siya na nagbayad sa kamaliang hindi naman siya ang may gawa, may karapatang malaman kung bakit siya ang pumapasan sa parusang pinataw sa kanila, kung bakit siya ang namamatay habang ang isa'y nabubuhay sa liwanag.
Kunsabagay isa lang din naman itong pananalamin. Opinyon lang at wala nang ibang hangarin.
Lagi lang talaga kita naiisip.
JPS
Sunday, April 17, 2011
Thesis
New Philosophy:
The point of all art is to express love.
--Wow revelation! I shall expound on that.
The point of all art is to express love.
--Wow revelation! I shall expound on that.
Tuesday, March 29, 2011
Ang Limang Paraan Upang Maging Masaya
Una
Panatilihing nakapinid ang mga mata
Sa isang buntunghininga,
Likumin ang bawat nakagawian tanawin
Langhapin ang bawat natatanging kasangakapan
Na siyang bumubuo sa ala-alang
Unti-unting nagkakaroon ng sariling hugis
Ng sariling kaganapan sa likod ng mga talukap
Ikalawa
Ialay ang mga palad sa langit
Ang mga palad na nagsisilbing tulay
Sa namamayaning kaluluwang walang katahimikang natatamasa
Sa diwang lumalagong patuloy
Lumalagong higit pa sa napapanghawakan ng isip
Nang hindi nakakalimot na ang isip at ang diwa
Ay may magkasalungat na adhikan
Ang isa'y payak, ang isa nama'y mapagpalaya
Piliin ang diwa sa isip at palayaing muli ang kaluluwa
Sa mga palad na nakatingala sa langit
Nagpapasalamat sa sinasalong biyaya
Na iniuukol ng bawat sandali
Ikatlo
Imulat sa halip ang puso, hindi ang mata, hindi ang isip
Ang puso na sa halip na itago ay ibungad
Ibungad sa mapaghusgang madla na parang binibilad
Hindi upang matuyo, kundi upang madiligang muli
Mabuhay nang muli sa paghithit sa kapaligiran
Sa mga kaganapang nagtuturo sa puso
Na ang pag-ibig ay ang bawat pintig
Nagpapangusap sa puso: "labdab labdab"
At ang pasakit ay ang bawat katahimikan sa pagitan nito
Pag-ibig at pasakit, siyang bumubuhay sa pusong
Kung hindi hayaang masiphayo ng kalahatan
Ay mamamatay nang di naaaninag ang tunay nitong kagandahan
Ikaapat
Tumayo nang may pagitan ang bawat binti
Handang salubungin ang agos ng panahon
Nang nagsisikap na hindi bumuwal
Sa lakas ng pagtulak ng tadhana
Sa hampas ng alon ng madamdaming sigwaan
Nang hindi namamaluktot at bukod tanging nangagatwiran
Sa kamalian ng tama na inakala ng karamihan
Ay ang siyang tagapagligtas ng buhay
Buhay ng isang nilalang na kung tutuusi'y isang uri rin ng kamatayan
At kamatayan sa diwang bumubuhay sa damdamin
Bumubuhay sa pangarap
Bumubuhay sa buhay na may naiibang kahulugan
Buhay at Kamatayan
Na sa isang tindig ay nagbabago ang kahulugan
Huwag tumiklop sa abot ng makakaya
At huwag bumitiw sa pinanghahawakang adhikain
Parang maalam na hanging siyang ring nag-aangat
At gumagabay sa pakpak ng naglalayong lumipad
Ikalima
Ngumiti gamit ang puso, gamit ang diwa
Ang katawan at ang kaluluwa
Ngumiti ng buong tapang
Nang buong paninindigan
Na wari ang ngiti ang makapagliligtas sa sangkatauhan
At sa sariling kapalaluan
Na hatid ng sakim na pag-iisip
Kadilimang sing-itim ng kawalan
Na hindi nakukulayan ng isang simpleng kasiyahan--
Ang ngiting makapagbabago ng kaisipan
Na maaring magdulot ng napakaraming kahulugan
Na maaring magdulot ng napakaraming kaliwanagan
Ang ngiting iginagawad sa isang umaasam
Ang ngiting inaalay sa sariling ala-ala
Ang ngiting magpapalaya sa damdaming nangunguyam
Ngiti, maliit na kagawiang nagdudulot ng malaking kaibahan
Una--huminga
Ikalawa--magparaya
Ikatlo--magmahal
Ikaapat--magpakatapang
Ikalima--ngumiti
Ang limang paraan upang maging masaya.
Panatilihing nakapinid ang mga mata
Sa isang buntunghininga,
Likumin ang bawat nakagawian tanawin
Langhapin ang bawat natatanging kasangakapan
Na siyang bumubuo sa ala-alang
Unti-unting nagkakaroon ng sariling hugis
Ng sariling kaganapan sa likod ng mga talukap
Ikalawa
Ialay ang mga palad sa langit
Ang mga palad na nagsisilbing tulay
Sa namamayaning kaluluwang walang katahimikang natatamasa
Sa diwang lumalagong patuloy
Lumalagong higit pa sa napapanghawakan ng isip
Nang hindi nakakalimot na ang isip at ang diwa
Ay may magkasalungat na adhikan
Ang isa'y payak, ang isa nama'y mapagpalaya
Piliin ang diwa sa isip at palayaing muli ang kaluluwa
Sa mga palad na nakatingala sa langit
Nagpapasalamat sa sinasalong biyaya
Na iniuukol ng bawat sandali
Ikatlo
Imulat sa halip ang puso, hindi ang mata, hindi ang isip
Ang puso na sa halip na itago ay ibungad
Ibungad sa mapaghusgang madla na parang binibilad
Hindi upang matuyo, kundi upang madiligang muli
Mabuhay nang muli sa paghithit sa kapaligiran
Sa mga kaganapang nagtuturo sa puso
Na ang pag-ibig ay ang bawat pintig
Nagpapangusap sa puso: "labdab labdab"
At ang pasakit ay ang bawat katahimikan sa pagitan nito
Pag-ibig at pasakit, siyang bumubuhay sa pusong
Kung hindi hayaang masiphayo ng kalahatan
Ay mamamatay nang di naaaninag ang tunay nitong kagandahan
Ikaapat
Tumayo nang may pagitan ang bawat binti
Handang salubungin ang agos ng panahon
Nang nagsisikap na hindi bumuwal
Sa lakas ng pagtulak ng tadhana
Sa hampas ng alon ng madamdaming sigwaan
Nang hindi namamaluktot at bukod tanging nangagatwiran
Sa kamalian ng tama na inakala ng karamihan
Ay ang siyang tagapagligtas ng buhay
Buhay ng isang nilalang na kung tutuusi'y isang uri rin ng kamatayan
At kamatayan sa diwang bumubuhay sa damdamin
Bumubuhay sa pangarap
Bumubuhay sa buhay na may naiibang kahulugan
Buhay at Kamatayan
Na sa isang tindig ay nagbabago ang kahulugan
Huwag tumiklop sa abot ng makakaya
At huwag bumitiw sa pinanghahawakang adhikain
Parang maalam na hanging siyang ring nag-aangat
At gumagabay sa pakpak ng naglalayong lumipad
Ikalima
Ngumiti gamit ang puso, gamit ang diwa
Ang katawan at ang kaluluwa
Ngumiti ng buong tapang
Nang buong paninindigan
Na wari ang ngiti ang makapagliligtas sa sangkatauhan
At sa sariling kapalaluan
Na hatid ng sakim na pag-iisip
Kadilimang sing-itim ng kawalan
Na hindi nakukulayan ng isang simpleng kasiyahan--
Ang ngiting makapagbabago ng kaisipan
Na maaring magdulot ng napakaraming kahulugan
Na maaring magdulot ng napakaraming kaliwanagan
Ang ngiting iginagawad sa isang umaasam
Ang ngiting inaalay sa sariling ala-ala
Ang ngiting magpapalaya sa damdaming nangunguyam
Ngiti, maliit na kagawiang nagdudulot ng malaking kaibahan
Una--huminga
Ikalawa--magparaya
Ikatlo--magmahal
Ikaapat--magpakatapang
Ikalima--ngumiti
Ang limang paraan upang maging masaya.
Thursday, December 23, 2010
Mutya ng Pasig

'Mi amor, eres tu el fuego en mi alma... y puede morir en el viento.'
Si.
Sa udyok na katapatan ng sandali, iyan ang iyong naisagot--Si.
Naglaho ang sigla sa buo kong katauhan. At ang mahigpit mong pagyapos ang tanging ala-ala ng huli nating sandali.
Tuesday, October 19, 2010
Liham
Mahal kong Isagani,
Maligayang muling pagkikita!
Akalain mo, bagaman may kanya-kanya na tayong landas na tinatahak, nagkatagpo parin tayo sa isang pagkakataong di rin naman nating maaming ating iniwasan. Marami nang pinagbago sating dalawa, malapit na kong magtapos ng kolehiyo-- ikaw siguro may mahusay nang trabaho, malapit nang ikasal, o baka may sarili nang pamilya. Hindi na ko mahilig sa matatalinhagang talastasan (ngunit hindi ko parin maiwasan ang ganitong uri ng pangungusap) at maypagkaderetsahan na kong tumalakay--marahil dahil sa dami ng ating napagdaan na nagpamulat sa akin na mas mainam ang pag-iwas sa labis na paglipad ng kamalayan dahil labis din ang babagsakan nito paglaon.
Kumusta ka na? Antagal ko nang hindi nakabalita sayo. Ni hindi ka na nga sumasagi sa isip ko, gawa ng mas marami na kong pinagkakaabalahan sa ngayon, at marahil ikaw rin. Baka nga hindi mo na rin ako naaalala sa dami ng pinagkakaatupagan mo at sa tagal ng panahon na hindi tayo nagkita. At sa huli nating pagkikitang sinumpaan din nating hindi na tayo makakaalala. Hindi ko na rin inakalang magkikita pa tayo, magkakasama sa ibang punto sa ating buhay kung saan iba ka na at iba na rin ako.
Ngunit sa muli nating pagkikita ay parang binuhay ang mga ala-alang ating natasama, o aking natamasa na ikaw rin ang may dulot. Kay sarap sariwain ng mga pagkakataong taos pa ang paniniwala sa aking mga pangarap, o nangangarap man lang dahil may paniniwala pang lahat ay may kaganapan. Ikaw ang dahilan kung bakit ako nandirito ngayon at nagkakasama tayong muli. Ikaw ang dahilan kung bakit natuto akong mangarap ng matayog, kasintayog ng iyong narating para kahit papaano'y magabot tayo sa ating mga adhikain. At heto na nga tayo sa kaganapan ng aking minsan nang pinangarap. Kay sarap balikan ng panahong inaasam ko palang ang araw na ito.
Sa muli nating pagkikita, nais kong i-alay sayo ang aking mga nakamit, ang aking kakamtin at ang aking gagawin--kahalili ng Diyos na Siyang naging aking dahilan, bunga ng iyong pagiging aking inspirasyon at patuloy na pinapangarap.
Maraming salamat, irog. Hindi man tayo magmahal nang muli, may galak parin sa ating muling pagkikita. Hindi ko inakalang aabot sa ganito ang aking mga pinangarap, at ang ating pagkikita ang naging hudyat.
Para sa mas matayog pang pangarap at sa higit na matayog na pagganap nito!
Taos-pusong nagpapasalamat,
Juli
Maligayang muling pagkikita!
Akalain mo, bagaman may kanya-kanya na tayong landas na tinatahak, nagkatagpo parin tayo sa isang pagkakataong di rin naman nating maaming ating iniwasan. Marami nang pinagbago sating dalawa, malapit na kong magtapos ng kolehiyo-- ikaw siguro may mahusay nang trabaho, malapit nang ikasal, o baka may sarili nang pamilya. Hindi na ko mahilig sa matatalinhagang talastasan (ngunit hindi ko parin maiwasan ang ganitong uri ng pangungusap) at maypagkaderetsahan na kong tumalakay--marahil dahil sa dami ng ating napagdaan na nagpamulat sa akin na mas mainam ang pag-iwas sa labis na paglipad ng kamalayan dahil labis din ang babagsakan nito paglaon.
Kumusta ka na? Antagal ko nang hindi nakabalita sayo. Ni hindi ka na nga sumasagi sa isip ko, gawa ng mas marami na kong pinagkakaabalahan sa ngayon, at marahil ikaw rin. Baka nga hindi mo na rin ako naaalala sa dami ng pinagkakaatupagan mo at sa tagal ng panahon na hindi tayo nagkita. At sa huli nating pagkikitang sinumpaan din nating hindi na tayo makakaalala. Hindi ko na rin inakalang magkikita pa tayo, magkakasama sa ibang punto sa ating buhay kung saan iba ka na at iba na rin ako.
Ngunit sa muli nating pagkikita ay parang binuhay ang mga ala-alang ating natasama, o aking natamasa na ikaw rin ang may dulot. Kay sarap sariwain ng mga pagkakataong taos pa ang paniniwala sa aking mga pangarap, o nangangarap man lang dahil may paniniwala pang lahat ay may kaganapan. Ikaw ang dahilan kung bakit ako nandirito ngayon at nagkakasama tayong muli. Ikaw ang dahilan kung bakit natuto akong mangarap ng matayog, kasintayog ng iyong narating para kahit papaano'y magabot tayo sa ating mga adhikain. At heto na nga tayo sa kaganapan ng aking minsan nang pinangarap. Kay sarap balikan ng panahong inaasam ko palang ang araw na ito.
Sa muli nating pagkikita, nais kong i-alay sayo ang aking mga nakamit, ang aking kakamtin at ang aking gagawin--kahalili ng Diyos na Siyang naging aking dahilan, bunga ng iyong pagiging aking inspirasyon at patuloy na pinapangarap.
Maraming salamat, irog. Hindi man tayo magmahal nang muli, may galak parin sa ating muling pagkikita. Hindi ko inakalang aabot sa ganito ang aking mga pinangarap, at ang ating pagkikita ang naging hudyat.
Para sa mas matayog pang pangarap at sa higit na matayog na pagganap nito!
Taos-pusong nagpapasalamat,
Juli
Friday, September 10, 2010
Ang Sarswela Experience
Oo na, kakaiba na kung kakaiba. Ako na ang weird. Pero nahanap ko na ang calling ko at ito ay ang kundiman at sarswela. Sa panahon ngayon bibihira nalang ang nangangarap magtaguyod ng Sining Pilipino. Lalo naman sa henerasyon ko, o sa mga kaedad ko. Salamat nalang at nabigyan ako ng gantong uri ng pagkakataong makilahok sa sarswela dahil sa ganitong mga pagkakataon mo lang mararanasan kung gaano karubdob ang damdaming Pilipino. Sana mas marami pang dumating! Mabuhay ang Pilipinas!
Sunday, August 1, 2010
Sabbath
Nung unang araw, sinambit ng Diyos:
"Magkaron ng liwanag"
At liwanag ang siya ngang unang nalikha,
Liwanag nga ba o salita?
Kung nag-usal ang Diyos, sino ang lumikha ng salita?
Ang Diyos ba ang nilikha ng salita
Na may taglay ding likas na kapangyarihan?
O di kaya'y kaliwanagan ang humuhubog sa salita?
Tulad ng salita, na siya ring diwa ng nagwika
At ang kaliwanagan ang lumilikha sa diwa
At ang diwa ay hinuhugot sa salita
Kahalili ng paglikha ng mundo
Sa unang araw ng pagsinta,
Ang dalawang hinihingi:
Salita at kaliwanagan
Salita ng diwang hinubog ng kaliwanagan
Na maaaring nag-usbong sa salitaan din namang
Di maunaawaan ng isipang sumisipat
Dahil nagmula sa damdamin ang diwang hinahawan
Ng kaliwanagang sinasambit ng pusong umaalab
Kung san ang dilim at liwanag ay parang naghahabulan
Ang kadiliman ang lumiliyab tungong kagitingan
At kagitingan ang sanhi ng labis na kapusukan
At silakbo ng pag-ibig ang humihipo sa nahipuan
Nang di pumapalag, nagpapahipo din naman
Digmaang pandaigdigang gumaganap sa mumunting katahimikang
Namamagitan sa dalawang nilalang
Sa paglaon ng pagsinta,
Namumuo na rin ang lupa, ang langit
Ang araw, ang ulap, buwan, at mga bituwin
Ang tubig na tigib ng pag-ibig
Kay panglaw ng mapagmithing pag-agos
At hindi nauubos
Sa pag-agos ng dalisay na pag-ibig
Nalikha ang nananagwan, ang nakikipagsabayan
Pag-agos, agos at walang katapusang agusan
Paglaon, lumaon tiyak ang kapaguran
Sa paglikha kay Adan, nalikha ang kalikasan
Ang pawang kalikhaan nabigyang kahulugan
At sa paglikha kay Adan, nalikha ang kalungkutan
At nalikha ng kalungkutan ang pagkakaroon ng katipan
Waring di napunan ng pag-agos ang tunay na katungkulan
Ang pagiging tigib sa pag-ibig, nagmula pa kay Eba
At umusbong ang pamamahagi, pananarili, kasakiman
Kagustuhang maging Diyos, at maging diyos-diyosan
Nalikha ang puno, ang tukso, ang ahas
Pawang mag-aalay ng mas mainam, ang pagtakas
Pagtakas? Nalikha ang pagtakas dahil sa kalabisan
Dahil kalabisan lang din naman ang ninanais takasan
At ang magkaakibat sa pagbuwag ng tunay na pagsinta:
Kalabisan at Pagtakas
At nang ika-pitong araw, nilikha ang kapaguran
Kapaguran sa pagtakas, samut-saring paraan
Paggapang ang inihatol sa mapanuksong nilalang
Paggapang ang inihatol? Dahil labis ang dinudulot nitong kapaguran
At tila kapaguran ang tunay na parusa
Sa nilalang na nawaglit na ang pagsinta
Pag-ibig, mas nalalabisan pa nga ba ng kapaguran?
Kailan pa natutong mapagod sa pag-agos ang katubigan?
Sabagay,
Kung ang Diyos nga napapagod,
Ang sumisinta pa kaya?
"Magkaron ng liwanag"
At liwanag ang siya ngang unang nalikha,
Liwanag nga ba o salita?
Kung nag-usal ang Diyos, sino ang lumikha ng salita?
Ang Diyos ba ang nilikha ng salita
Na may taglay ding likas na kapangyarihan?
O di kaya'y kaliwanagan ang humuhubog sa salita?
Tulad ng salita, na siya ring diwa ng nagwika
At ang kaliwanagan ang lumilikha sa diwa
At ang diwa ay hinuhugot sa salita
Kahalili ng paglikha ng mundo
Sa unang araw ng pagsinta,
Ang dalawang hinihingi:
Salita at kaliwanagan
Salita ng diwang hinubog ng kaliwanagan
Na maaaring nag-usbong sa salitaan din namang
Di maunaawaan ng isipang sumisipat
Dahil nagmula sa damdamin ang diwang hinahawan
Ng kaliwanagang sinasambit ng pusong umaalab
Kung san ang dilim at liwanag ay parang naghahabulan
Ang kadiliman ang lumiliyab tungong kagitingan
At kagitingan ang sanhi ng labis na kapusukan
At silakbo ng pag-ibig ang humihipo sa nahipuan
Nang di pumapalag, nagpapahipo din naman
Digmaang pandaigdigang gumaganap sa mumunting katahimikang
Namamagitan sa dalawang nilalang
Sa paglaon ng pagsinta,
Namumuo na rin ang lupa, ang langit
Ang araw, ang ulap, buwan, at mga bituwin
Ang tubig na tigib ng pag-ibig
Kay panglaw ng mapagmithing pag-agos
At hindi nauubos
Sa pag-agos ng dalisay na pag-ibig
Nalikha ang nananagwan, ang nakikipagsabayan
Pag-agos, agos at walang katapusang agusan
Paglaon, lumaon tiyak ang kapaguran
Sa paglikha kay Adan, nalikha ang kalikasan
Ang pawang kalikhaan nabigyang kahulugan
At sa paglikha kay Adan, nalikha ang kalungkutan
At nalikha ng kalungkutan ang pagkakaroon ng katipan
Waring di napunan ng pag-agos ang tunay na katungkulan
Ang pagiging tigib sa pag-ibig, nagmula pa kay Eba
At umusbong ang pamamahagi, pananarili, kasakiman
Kagustuhang maging Diyos, at maging diyos-diyosan
Nalikha ang puno, ang tukso, ang ahas
Pawang mag-aalay ng mas mainam, ang pagtakas
Pagtakas? Nalikha ang pagtakas dahil sa kalabisan
Dahil kalabisan lang din naman ang ninanais takasan
At ang magkaakibat sa pagbuwag ng tunay na pagsinta:
Kalabisan at Pagtakas
At nang ika-pitong araw, nilikha ang kapaguran
Kapaguran sa pagtakas, samut-saring paraan
Paggapang ang inihatol sa mapanuksong nilalang
Paggapang ang inihatol? Dahil labis ang dinudulot nitong kapaguran
At tila kapaguran ang tunay na parusa
Sa nilalang na nawaglit na ang pagsinta
Pag-ibig, mas nalalabisan pa nga ba ng kapaguran?
Kailan pa natutong mapagod sa pag-agos ang katubigan?
Sabagay,
Kung ang Diyos nga napapagod,
Ang sumisinta pa kaya?
Sunday, May 23, 2010
Bucket List
Yung kaibigan ko kasi, si James, gumawa ng crazy list.. siguro wala rin siyang magawa, bored sa buhay kaya nag-ipon siya ng mga crazy stuff na balak niyang gawin (ba't nga ba, James?) Nainggit ako.. bigla kong naalala na may list nga rin pala kong ginawa dati. lamoyun, yung mga kabalakan mo sa buhay tulad ng list for mr. right na wala nang natama ni isa. Pero itong list na to, pinakamatalinghaga sa lahat. minsan kasi pag alam mong may taning na ang mga bagay, imbis na magmukmok ka habang nag-aabang ng katapusan mas mainam maghanap ng pagkakaabalahan. nakakataba kasi ang magmukmok lang. mahirap tanggapin ang mga bagay na patikim, tulad ng buhay. maiisip mo, kung magwawakas lang din naman e ba't di na ngayon? ba't bukas pa? ba't may oras pa? para saan? alam mo? ako oo! para yan sa Bucket List, na para sa mga bagay na may taning na pero trip mo pang ienjoy. Parang pucha, mawawala na rin naman lahat, ba't di pa natin lubusin? Enjoy while it lasts.
Bucket List:
1. Magsimba sa Quiapo
2. Makita ang original manuscript ng Noli at El Fili
3. Magpahula sa Quiapo (nasa quiapo ka na rin naman)
4. Umorder sa Binondo in Mandarin (goodluck jan)
5. Makipagmake-out sa National Library
6. Magpicnic sa Intramuros
7. Umakyat sa Karilyon at saka sumigaw ng sumigaw
8. Makipagholding hands ng patago (hahaha)
9. Matulog at gumising sa piling ng mahal mo
10. Magpinta ng nakahubad
11. Magpatattoo sa hidden part ng katawan
12. Manalo sa lotto (optional na hindi)
13. Magdesign ng hybrid sportscar na nakaprogram magautopilot
14. Ibenta ang prototype at kumita ng bilyon bilyon
15. Libutin ang mundo
16. Makadiscover ng kung anong makakatulong sa human race
17. Maging National Artist
18. Manalo ng Nobel Peace Prize
19. Makapag-asawa nung tipong magiging power couple kayo, world dominating kumbaga
20. Maging world dominator (diba Sacla?)
21. Magkaron ng glass house sa tuktok ng bundok
22. Magkaron ng solar powered glass house sa tuktok ng bundok na ako mismo ang nagdesign
23. Magkaron ng anak na ang pangalan ay Isagani
24. Maging philantrophist (mayayaman lang ang may karapatang maging philantrophist)
25. Makapagtrabaho para sa UNICEF
26. Makapagtayo ng NGO para sa mga batang nagugutom sa Payatas.. at sa Africa pwede na
27. Magkaron ng ferrari at sariling beachfront house sa miami (yeah)
28. Makapagsugal nang hindi nalulugi
29. Magkaron ng impact sa mga Pilipino
30. Magpakasal sa Pope sa Roma
32. Magpakasal sa Pope sa Roma na tagalog ang misa tas Filipiniana ang theme
31. Malamang makarating sa Roma
32. Mailibing sa pyramid sa Egypt na ako rin ang nagdesign
33. Mahanap ang tunay na kasiyahan
Bucket List:
1. Magsimba sa Quiapo
2. Makita ang original manuscript ng Noli at El Fili
3. Magpahula sa Quiapo (nasa quiapo ka na rin naman)
4. Umorder sa Binondo in Mandarin (goodluck jan)
5. Makipagmake-out sa National Library
6. Magpicnic sa Intramuros
7. Umakyat sa Karilyon at saka sumigaw ng sumigaw
8. Makipagholding hands ng patago (hahaha)
9. Matulog at gumising sa piling ng mahal mo
10. Magpinta ng nakahubad
11. Magpatattoo sa hidden part ng katawan
12. Manalo sa lotto (optional na hindi)
13. Magdesign ng hybrid sportscar na nakaprogram magautopilot
14. Ibenta ang prototype at kumita ng bilyon bilyon
15. Libutin ang mundo
16. Makadiscover ng kung anong makakatulong sa human race
17. Maging National Artist
18. Manalo ng Nobel Peace Prize
19. Makapag-asawa nung tipong magiging power couple kayo, world dominating kumbaga
20. Maging world dominator (diba Sacla?)
21. Magkaron ng glass house sa tuktok ng bundok
22. Magkaron ng solar powered glass house sa tuktok ng bundok na ako mismo ang nagdesign
23. Magkaron ng anak na ang pangalan ay Isagani
24. Maging philantrophist (mayayaman lang ang may karapatang maging philantrophist)
25. Makapagtrabaho para sa UNICEF
26. Makapagtayo ng NGO para sa mga batang nagugutom sa Payatas.. at sa Africa pwede na
27. Magkaron ng ferrari at sariling beachfront house sa miami (yeah)
28. Makapagsugal nang hindi nalulugi
29. Magkaron ng impact sa mga Pilipino
30. Magpakasal sa Pope sa Roma
32. Magpakasal sa Pope sa Roma na tagalog ang misa tas Filipiniana ang theme
31. Malamang makarating sa Roma
32. Mailibing sa pyramid sa Egypt na ako rin ang nagdesign
33. Mahanap ang tunay na kasiyahan
Tuesday, May 18, 2010
Dorothy Parker Poems
Unfortunate Coincidence
By the time you swear you're his,
Shivering and sighing,
And he vows his passion is
Infinite, undying -
Lady make a note of this:
One of you is lying.
General Review of the Sex Situation
Woman wants monogamy;
Man delights in novelty.
Love is a woman's moon and sun;
Man has other forms of fun.
Woman lives but in her lord;
Count to ten, and a man is bored.
With this the gist and sum of it,
What earthly good can come of it?
Ultimatum
I'm wearied of wearying love, my friend,
Of worry and strain and doubt;
Before we begin, let us view the end,
And maybe we'll do without.
There's never the pang that was worth the tear,
And toss in the night I won't -
So either you do or you don't, my dear,
Either you do or you don't!
The table is ready, so lay your cards
And if they should augur pain,
I'll tender you ever my kind regards
And run for the fastest train.
I haven't the will to be spent and sad;
My heart's to be gay and true -
Then either you don't or you do, my lad,
Either you don't or you do.
By the time you swear you're his,
Shivering and sighing,
And he vows his passion is
Infinite, undying -
Lady make a note of this:
One of you is lying.
General Review of the Sex Situation
Woman wants monogamy;
Man delights in novelty.
Love is a woman's moon and sun;
Man has other forms of fun.
Woman lives but in her lord;
Count to ten, and a man is bored.
With this the gist and sum of it,
What earthly good can come of it?
Ultimatum
I'm wearied of wearying love, my friend,
Of worry and strain and doubt;
Before we begin, let us view the end,
And maybe we'll do without.
There's never the pang that was worth the tear,
And toss in the night I won't -
So either you do or you don't, my dear,
Either you do or you don't!
The table is ready, so lay your cards
And if they should augur pain,
I'll tender you ever my kind regards
And run for the fastest train.
I haven't the will to be spent and sad;
My heart's to be gay and true -
Then either you don't or you do, my lad,
Either you don't or you do.
Saturday, May 15, 2010
Eloisa to Abelard
Alexander Pope
In these deep solitudes and awful cells,
Where heav'nly-pensive contemplation dwells,
And ever-musing melancholy reigns;
What means this tumult in a vestal's veins?
Why rove my thoughts beyond this last retreat?
Why feels my heart its long-forgotten heat?
Yet, yet I love! — From Abelard it came,
And Eloisa yet must kiss the name.
Dear fatal name! rest ever unreveal'd,
Nor pass these lips in holy silence seal'd.
Hide it, my heart, within that close disguise,
Where mix'd with God's, his lov'd idea lies:
O write it not, my hand — the name appears
Already written — wash it out, my tears!
In vain lost Eloisa weeps and prays,
Her heart still dictates, and her hand obeys.
Relentless walls! whose darksome round contains
Repentant sighs, and voluntary pains:
Ye rugged rocks! which holy knees have worn;
Ye grots and caverns shagg'd with horrid thorn!
Shrines! where their vigils pale-ey'd virgins keep,
And pitying saints, whose statues learn to weep!
Though cold like you, unmov'd, and silent grown,
I have not yet forgot myself to stone.
All is not Heav'n's while Abelard has part,
Still rebel nature holds out half my heart;
Nor pray'rs nor fasts its stubborn pulse restrain,
Nor tears, for ages, taught to flow in vain.
Soon as thy letters trembling I unclose,
That well-known name awakens all my woes.
Oh name for ever sad! for ever dear!
Still breath'd in sighs, still usher'd with a tear.
I tremble too, where'er my own I find,
Some dire misfortune follows close behind.
Line after line my gushing eyes o'erflow,
Led through a sad variety of woe:
Now warm in love, now with'ring in thy bloom,
Lost in a convent's solitary gloom!
There stern religion quench'd th' unwilling flame,
There died the best of passions, love and fame.
Yet write, oh write me all, that I may join
Griefs to thy griefs, and echo sighs to thine.
Nor foes nor fortune take this pow'r away;
And is my Abelard less kind than they?
Tears still are mine, and those I need not spare,
Love but demands what else were shed in pray'r;
No happier task these faded eyes pursue;
To read and weep is all they now can do.
Then share thy pain, allow that sad relief;
Ah, more than share it! give me all thy grief.
Heav'n first taught letters for some wretch's aid,
Some banish'd lover, or some captive maid;
They live, they speak, they breathe what love inspires,
Warm from the soul, and faithful to its fires,
The virgin's wish without her fears impart,
Excuse the blush, and pour out all the heart,
Speed the soft intercourse from soul to soul,
And waft a sigh from Indus to the Pole.
Thou know'st how guiltless first I met thy flame,
When Love approach'd me under Friendship's name;
My fancy form'd thee of angelic kind,
Some emanation of th' all-beauteous Mind.
Those smiling eyes, attemp'ring ev'ry day,
Shone sweetly lambent with celestial day.
Guiltless I gaz'd; heav'n listen'd while you sung;
And truths divine came mended from that tongue.
From lips like those what precept fail'd to move?
Too soon they taught me 'twas no sin to love.
Back through the paths of pleasing sense I ran,
Nor wish'd an Angel whom I lov'd a Man.
Dim and remote the joys of saints I see;
Nor envy them, that heav'n I lose for thee.
How oft, when press'd to marriage, have I said,
Curse on all laws but those which love has made!
Love, free as air, at sight of human ties,
Spreads his light wings, and in a moment flies,
Let wealth, let honour, wait the wedded dame,
August her deed, and sacred be her fame;
Before true passion all those views remove,
Fame, wealth, and honour! what are you to Love?
The jealous God, when we profane his fires,
Those restless passions in revenge inspires;
And bids them make mistaken mortals groan,
Who seek in love for aught but love alone.
Should at my feet the world's great master fall,
Himself, his throne, his world, I'd scorn 'em all:
Not Caesar's empress would I deign to prove;
No, make me mistress to the man I love;
If there be yet another name more free,
More fond than mistress, make me that to thee!
Oh happy state! when souls each other draw,
When love is liberty, and nature, law:
All then is full, possessing, and possess'd,
No craving void left aching in the breast:
Ev'n thought meets thought, ere from the lips it part,
And each warm wish springs mutual from the heart.
This sure is bliss (if bliss on earth there be)
And once the lot of Abelard and me.
Alas, how chang'd! what sudden horrors rise!
A naked lover bound and bleeding lies!
Where, where was Eloise? her voice, her hand,
Her poniard, had oppos'd the dire command.
Barbarian, stay! that bloody stroke restrain;
The crime was common, common be the pain.
I can no more; by shame, by rage suppress'd,
Let tears, and burning blushes speak the rest.
Canst thou forget that sad, that solemn day,
When victims at yon altar's foot we lay?
Canst thou forget what tears that moment fell,
When, warm in youth, I bade the world farewell?
As with cold lips I kiss'd the sacred veil,
The shrines all trembl'd, and the lamps grew pale:
Heav'n scarce believ'd the conquest it survey'd,
And saints with wonder heard the vows I made.
Yet then, to those dread altars as I drew,
Not on the Cross my eyes were fix'd, but you:
Not grace, or zeal, love only was my call,
And if I lose thy love, I lose my all.
Come! with thy looks, thy words, relieve my woe;
Those still at least are left thee to bestow.
Still on that breast enamour'd let me lie,
Still drink delicious poison from thy eye,
Pant on thy lip, and to thy heart be press'd;
Give all thou canst — and let me dream the rest.
Ah no! instruct me other joys to prize,
With other beauties charm my partial eyes,
Full in my view set all the bright abode,
And make my soul quit Abelard for God.
Ah, think at least thy flock deserves thy care,
Plants of thy hand, and children of thy pray'r.
From the false world in early youth they fled,
By thee to mountains, wilds, and deserts led.
You rais'd these hallow'd walls; the desert smil'd,
And Paradise was open'd in the wild.
No weeping orphan saw his father's stores
Our shrines irradiate, or emblaze the floors;
No silver saints, by dying misers giv'n,
Here brib'd the rage of ill-requited heav'n:
But such plain roofs as piety could raise,
And only vocal with the Maker's praise.
In these lone walls (their days eternal bound)
These moss-grown domes with spiry turrets crown'd,
Where awful arches make a noonday night,
And the dim windows shed a solemn light;
Thy eyes diffus'd a reconciling ray,
And gleams of glory brighten'd all the day.
But now no face divine contentment wears,
'Tis all blank sadness, or continual tears.
See how the force of others' pray'rs I try,
(O pious fraud of am'rous charity!)
But why should I on others' pray'rs depend?
Come thou, my father, brother, husband, friend!
Ah let thy handmaid, sister, daughter move,
And all those tender names in one, thy love!
The darksome pines that o'er yon rocks reclin'd
Wave high, and murmur to the hollow wind,
The wand'ring streams that shine between the hills,
The grots that echo to the tinkling rills,
The dying gales that pant upon the trees,
The lakes that quiver to the curling breeze;
No more these scenes my meditation aid,
Or lull to rest the visionary maid.
But o'er the twilight groves and dusky caves,
Long-sounding aisles, and intermingled graves,
Black Melancholy sits, and round her throws
A death-like silence, and a dread repose:
Her gloomy presence saddens all the scene,
Shades ev'ry flow'r, and darkens ev'ry green,
Deepens the murmur of the falling floods,
And breathes a browner horror on the woods.
Yet here for ever, ever must I stay;
Sad proof how well a lover can obey!
Death, only death, can break the lasting chain;
And here, ev'n then, shall my cold dust remain,
Here all its frailties, all its flames resign,
And wait till 'tis no sin to mix with thine.
Ah wretch! believ'd the spouse of God in vain,
Confess'd within the slave of love and man.
Assist me, Heav'n! but whence arose that pray'r?
Sprung it from piety, or from despair?
Ev'n here, where frozen chastity retires,
Love finds an altar for forbidden fires.
I ought to grieve, but cannot what I ought;
I mourn the lover, not lament the fault;
I view my crime, but kindle at the view,
Repent old pleasures, and solicit new;
Now turn'd to Heav'n, I weep my past offence,
Now think of thee, and curse my innocence.
Of all affliction taught a lover yet,
'Tis sure the hardest science to forget!
How shall I lose the sin, yet keep the sense,
And love th' offender, yet detest th' offence?
How the dear object from the crime remove,
Or how distinguish penitence from love?
Unequal task! a passion to resign,
For hearts so touch'd, so pierc'd, so lost as mine.
Ere such a soul regains its peaceful state,
How often must it love, how often hate!
How often hope, despair, resent, regret,
Conceal, disdain — do all things but forget.
But let Heav'n seize it, all at once 'tis fir'd;
Not touch'd, but rapt; not waken'd, but inspir'd!
Oh come! oh teach me nature to subdue,
Renounce my love, my life, myself — and you.
Fill my fond heart with God alone, for he
Alone can rival, can succeed to thee.
How happy is the blameless vestal's lot!
The world forgetting, by the world forgot.
Eternal sunshine of the spotless mind!
Each pray'r accepted, and each wish resign'd;
Labour and rest, that equal periods keep;
"Obedient slumbers that can wake and weep;"
Desires compos'd, affections ever ev'n,
Tears that delight, and sighs that waft to Heav'n.
Grace shines around her with serenest beams,
And whisp'ring angels prompt her golden dreams.
For her th' unfading rose of Eden blooms,
And wings of seraphs shed divine perfumes,
For her the Spouse prepares the bridal ring,
For her white virgins hymeneals sing,
To sounds of heav'nly harps she dies away,
And melts in visions of eternal day.
Far other dreams my erring soul employ,
Far other raptures, of unholy joy:
When at the close of each sad, sorrowing day,
Fancy restores what vengeance snatch'd away,
Then conscience sleeps, and leaving nature free,
All my loose soul unbounded springs to thee.
Oh curs'd, dear horrors of all-conscious night!
How glowing guilt exalts the keen delight!
Provoking Daemons all restraint remove,
And stir within me every source of love.
I hear thee, view thee, gaze o'er all thy charms,
And round thy phantom glue my clasping arms.
I wake — no more I hear, no more I view,
The phantom flies me, as unkind as you.
I call aloud; it hears not what I say;
I stretch my empty arms; it glides away.
To dream once more I close my willing eyes;
Ye soft illusions, dear deceits, arise!
Alas, no more — methinks we wand'ring go
Through dreary wastes, and weep each other's woe,
Where round some mould'ring tower pale ivy creeps,
And low-brow'd rocks hang nodding o'er the deeps.
Sudden you mount, you beckon from the skies;
Clouds interpose, waves roar, and winds arise.
I shriek, start up, the same sad prospect find,
And wake to all the griefs I left behind.
For thee the fates, severely kind, ordain
A cool suspense from pleasure and from pain;
Thy life a long, dead calm of fix'd repose;
No pulse that riots, and no blood that glows.
Still as the sea, ere winds were taught to blow,
Or moving spirit bade the waters flow;
Soft as the slumbers of a saint forgiv'n,
And mild as opening gleams of promis'd heav'n.
Come, Abelard! for what hast thou to dread?
The torch of Venus burns not for the dead.
Nature stands check'd; Religion disapproves;
Ev'n thou art cold — yet Eloisa loves.
Ah hopeless, lasting flames! like those that burn
To light the dead, and warm th' unfruitful urn.
What scenes appear where'er I turn my view?
The dear ideas, where I fly, pursue,
Rise in the grove, before the altar rise,
Stain all my soul, and wanton in my eyes.
I waste the matin lamp in sighs for thee,
Thy image steals between my God and me,
Thy voice I seem in ev'ry hymn to hear,
With ev'ry bead I drop too soft a tear.
When from the censer clouds of fragrance roll,
And swelling organs lift the rising soul,
One thought of thee puts all the pomp to flight,
Priests, tapers, temples, swim before my sight:
In seas of flame my plunging soul is drown'd,
While altars blaze, and angels tremble round.
While prostrate here in humble grief I lie,
Kind, virtuous drops just gath'ring in my eye,
While praying, trembling, in the dust I roll,
And dawning grace is op'ning on my soul:
Come, if thou dar'st, all charming as thou art!
Oppose thyself to Heav'n; dispute my heart;
Come, with one glance of those deluding eyes
Blot out each bright idea of the skies;
Take back that grace, those sorrows, and those tears;
Take back my fruitless penitence and pray'rs;
Snatch me, just mounting, from the blest abode;
Assist the fiends, and tear me from my God!
No, fly me, fly me, far as pole from pole;
Rise Alps between us! and whole oceans roll!
Ah, come not, write not, think not once of me,
Nor share one pang of all I felt for thee.
Thy oaths I quit, thy memory resign;
Forget, renounce me, hate whate'er was mine.
Fair eyes, and tempting looks (which yet I view!)
Long lov'd, ador'd ideas, all adieu!
Oh Grace serene! oh virtue heav'nly fair!
Divine oblivion of low-thoughted care!
Fresh blooming hope, gay daughter of the sky!
And faith, our early immortality!
Enter, each mild, each amicable guest;
Receive, and wrap me in eternal rest!
See in her cell sad Eloisa spread,
Propp'd on some tomb, a neighbour of the dead.
In each low wind methinks a spirit calls,
And more than echoes talk along the walls.
Here, as I watch'd the dying lamps around,
From yonder shrine I heard a hollow sound.
"Come, sister, come!" (it said, or seem'd to say)"
Thy place is here, sad sister, come away!
Once like thyself, I trembled, wept, and pray'd,
Love's victim then, though now a sainted maid:
But all is calm in this eternal sleep;
Here grief forgets to groan, and love to weep,
Ev'n superstition loses ev'ry fear:
For God, not man, absolves our frailties here."
I come, I come! prepare your roseate bow'rs,
Celestial palms, and ever-blooming flow'rs.
Thither, where sinners may have rest, I go,
Where flames refin'd in breasts seraphic glow:
Thou, Abelard! the last sad office pay,
And smooth my passage to the realms of day;
See my lips tremble, and my eye-balls roll,
Suck my last breath, and catch my flying soul!
Ah no — in sacred vestments may'st thou stand,
The hallow'd taper trembling in thy hand,
Present the cross before my lifted eye,
Teach me at once, and learn of me to die.
Ah then, thy once-lov'd Eloisa see!
It will be then no crime to gaze on me.
See from my cheek the transient roses fly!
See the last sparkle languish in my eye!
Till ev'ry motion, pulse, and breath be o'er;
And ev'n my Abelard be lov'd no more.
O Death all-eloquent! you only prove
What dust we dote on, when 'tis man we love.
Then too, when fate shall thy fair frame destroy,
(That cause of all my guilt, and all my joy)
In trance ecstatic may thy pangs be drown'd,
Bright clouds descend, and angels watch thee round,
From op'ning skies may streaming glories shine,
And saints embrace thee with a love like mine.
May one kind grave unite each hapless name,
And graft my love immortal on thy fame!
Then, ages hence, when all my woes are o'er,
When this rebellious heart shall beat no more;
If ever chance two wand'ring lovers brings
To Paraclete's white walls and silver springs,
O'er the pale marble shall they join their heads,
And drink the falling tears each other sheds;
Then sadly say, with mutual pity mov'd,
"Oh may we never love as these have lov'd!"
From the full choir when loud Hosannas rise,
And swell the pomp of dreadful sacrifice,
Amid that scene if some relenting eye
Glance on the stone where our cold relics lie,
Devotion's self shall steal a thought from Heav'n,
One human tear shall drop and be forgiv'n.
And sure, if fate some future bard shall join
In sad similitude of griefs to mine,
Condemn'd whole years in absence to deplore,
And image charms he must behold no more;
Such if there be, who loves so long, so well;
Let him our sad, our tender story tell;
The well-sung woes will soothe my pensive ghost;
He best can paint 'em, who shall feel 'em most.
Monday, April 5, 2010
Bitter Words
pagsasalin ng 'tonight i can write the saddest lines' ni pablo neruda
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Mag-scribble-skribulan halimbawa: "Ang gabi ay pilantod
at nangangalantutay, bugbog-sarado, ang mga bituin sa malayo.
Paroo't parito ang hangin at ngumangawang parang baka.
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Labs ko sya, at minsan daw labs nya rin ako.
Sa mga gabing tulad nito, nilalamas ko sya sa aking kandungan.
Nilalaplap ko sya sa silong ng marvelous na kalangitan.
Labs nya ko, at minsan labs ko rin sya.
Panong di ko mamahalin ang malalaki't
bilugan nyang mga mata --- parang pugita?
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Imagine kong wala sya sakin. Ma-feel kong na-lost ko na sya.
Mapakinggan ko ang gabing OA, mas lalong OA dahil wala sya.
At ang talinhaga ay dumidila sa malay tulad ng hamog sa talahib.
Ano pa bang meron dyan, Ineng, kung hindi sya mapapasaakin?
Period. Sa malayo, may ngumangawa. Sa malayo.
Aburido ang multo ko sa pagkawala nya.
At para bagang nandyan lang sya sa tabi-tabi, hinahanap ko pa sya.
Hinahanap sya ng puso ko, kapag wala sya sa tabi ko.
Ang gabi ring ito'y nagkukulapol ng dirty white sa mga troso.
Hindi na kami ang dating kaming kami.
Hindi ko na sya labs, pramis, pero labs na labs ko sya dati.
Hinahagilap ng hininga ko ang hangin para bugahan sya.
Nilalaplap na sya ng iba, tulad ng paglaplap ko sa kanya.
Ang boses nya, ang seksi nyang wankata, ang for layp nyang mga mata.
Hindi ko na sya labs, pramis, pero medyo labidabs ko pa rin sya.
Maigsi lang ang labyap ko pero ang makalimot,
sangkatutak na 50 golden years ang inaabot.
Dahil sa mga gabing ganito nilalamas ko sya sa aking kandungan,
Aburido ang multo ko sa pagkawala nya.
Kahit ito na ang last chance ko para magmaasim
at ito na rin ang huling chuminess ko sa kanya.
-----
at ang walang kamatayang english version
Tonight I can write the saddest lines.
Write, for example, "The night is starry
and the stars are blue and shiver in the distance."
The night wind revolves in the sky and sings.
Tonight I can write the saddest lines.
I loved her, and sometimes she loved me too.
Through nights like this one I held her in my arms.
I kissed her again and again under the endless sky.
She loved me, sometimes I loved her too.
How could one not have loved her great still eyes.
Tonight I can write the saddest lines.
To think that I do not have her. To feel that I have lost her.
To hear the immense night, still more immense without her.
And the verse falls to the soul like dew to the pasture.
What does it matter that my love could not keep her.
The night is starry and she is not with me.
This is all. In the distance someone is singing. In the distance.
My soul is not satisfied that it has lost her.
My sight tries to find her as though to bring her closer.
My heart looks for her, and she is not with me.
The same night whitening the same trees.
We, of that time, are no longer the same.
I no longer love her, that's certain, but how I loved her.
My voice tried to find the wind to touch her hearing.
Another's. She will be another's. As she was before my kisses.
Her voice, her bright body. Her infinite eyes.
I no longer love her, that's certain, but maybe I love her.
Love is so short, forgetting is so long.
Because through nights like this one I held her in my arms
my soul is not satisfied that it has lost her.
Though this be the last pain that she makes me suffer
and these the last verses that I write for her.
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Mag-scribble-skribulan halimbawa: "Ang gabi ay pilantod
at nangangalantutay, bugbog-sarado, ang mga bituin sa malayo.
Paroo't parito ang hangin at ngumangawang parang baka.
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Labs ko sya, at minsan daw labs nya rin ako.
Sa mga gabing tulad nito, nilalamas ko sya sa aking kandungan.
Nilalaplap ko sya sa silong ng marvelous na kalangitan.
Labs nya ko, at minsan labs ko rin sya.
Panong di ko mamahalin ang malalaki't
bilugan nyang mga mata --- parang pugita?
Kaya kong magbitiw ng bitter words ngayong gabi.
Imagine kong wala sya sakin. Ma-feel kong na-lost ko na sya.
Mapakinggan ko ang gabing OA, mas lalong OA dahil wala sya.
At ang talinhaga ay dumidila sa malay tulad ng hamog sa talahib.
Ano pa bang meron dyan, Ineng, kung hindi sya mapapasaakin?
Period. Sa malayo, may ngumangawa. Sa malayo.
Aburido ang multo ko sa pagkawala nya.
At para bagang nandyan lang sya sa tabi-tabi, hinahanap ko pa sya.
Hinahanap sya ng puso ko, kapag wala sya sa tabi ko.
Ang gabi ring ito'y nagkukulapol ng dirty white sa mga troso.
Hindi na kami ang dating kaming kami.
Hindi ko na sya labs, pramis, pero labs na labs ko sya dati.
Hinahagilap ng hininga ko ang hangin para bugahan sya.
Nilalaplap na sya ng iba, tulad ng paglaplap ko sa kanya.
Ang boses nya, ang seksi nyang wankata, ang for layp nyang mga mata.
Hindi ko na sya labs, pramis, pero medyo labidabs ko pa rin sya.
Maigsi lang ang labyap ko pero ang makalimot,
sangkatutak na 50 golden years ang inaabot.
Dahil sa mga gabing ganito nilalamas ko sya sa aking kandungan,
Aburido ang multo ko sa pagkawala nya.
Kahit ito na ang last chance ko para magmaasim
at ito na rin ang huling chuminess ko sa kanya.
-----
at ang walang kamatayang english version
Tonight I can write the saddest lines.
Write, for example, "The night is starry
and the stars are blue and shiver in the distance."
The night wind revolves in the sky and sings.
Tonight I can write the saddest lines.
I loved her, and sometimes she loved me too.
Through nights like this one I held her in my arms.
I kissed her again and again under the endless sky.
She loved me, sometimes I loved her too.
How could one not have loved her great still eyes.
Tonight I can write the saddest lines.
To think that I do not have her. To feel that I have lost her.
To hear the immense night, still more immense without her.
And the verse falls to the soul like dew to the pasture.
What does it matter that my love could not keep her.
The night is starry and she is not with me.
This is all. In the distance someone is singing. In the distance.
My soul is not satisfied that it has lost her.
My sight tries to find her as though to bring her closer.
My heart looks for her, and she is not with me.
The same night whitening the same trees.
We, of that time, are no longer the same.
I no longer love her, that's certain, but how I loved her.
My voice tried to find the wind to touch her hearing.
Another's. She will be another's. As she was before my kisses.
Her voice, her bright body. Her infinite eyes.
I no longer love her, that's certain, but maybe I love her.
Love is so short, forgetting is so long.
Because through nights like this one I held her in my arms
my soul is not satisfied that it has lost her.
Though this be the last pain that she makes me suffer
and these the last verses that I write for her.
On Ethics as Being-for-others
'thus conscience makes cowards of us all'
It is said that Ethics is beyond the essence of exsistence as such that it 'does not supplement a preceeding existential base' (Levinas, 1985). Ethics is beyond the 'what is' of being, and is instead presupposing the 'what ought to be' of the 'what is' (Cohen) as if reworded this way, the 'what ought to be' is a unilateral phenomenon of the progression of the 'what is'--of being beyond existing which is therefore beyong being in itself. How, then, is this unilateral transition of the 'what is', what as the being, is as the essence, towards 'what ought to be', ought as the Ethics of being (to be), possible?
'the very node of the subjective is knotted in ethics understood as responsibility' (Levinas, 1985) Ethics, as can be said, is responsibility. Levinas was adamant to say that this responsibility is the responsibility for the Other and not for the self or the being of oneself. In the 'I am' it is the I independent of the am that is responsible, the I which so continually escapes the am in order to be ethical par responsible; escape of being of the I in itself to say that the I is not the I of the am but the is of the Other. Given such grounds, how can the I be ethical, be responsible to the Other? By virtue of Ethics, the I ceases to exist. And in its escape from being, being as a solitary state of existence, the being becomes a being-for-others, responsible for the Other and is therefore ethical. But then again, it is the being I that is the being-for-others. And it is the similar I that in order to be-for-others escapes the being in itself. What then is this I that is no longer in a sense a being of existence as it so eagerly escapes existence to be ethical? In order to be ethical, if one can say that Ethics is the being that is the end of being and essence, the I must cease to exist; the I is replaced, as the end of being, as a being-for-others--being-for-others as a 'synthesis' of the I and the Other. Ergo, the I is no longer an I in itself, and no I is involved in Ethics because it does not deserve to be.
And if by such we have supposed the non-existence of I in Ethics, what then is the Other? the I no longer I but a being-for-others is responsible for the Other. And in a utopian sense of the phenomenon, it can be said that the Other is also a being-for-the other in itself. But the Other, in being ethical, ceases to exist in itself nonetheless, does not become an I but a being-for-others escaping its own being. What is the Other but a being-for-others that is not at all itself. And if the Other is also an I that ceases to exist, what exactly are we responsible for? One paradoxically becomes responsible to a being-for-others responsible to another being-for-others and so forth and so on. Simply put, one that ceases to exist in itself is responsible for another that ceases to exist in itself. Nothing is responsible for nothing. Without the I one is nothing; nothing in a sense that the I is transient and dependent on the others in its definition of being-for-others, nothing in a sense that it ceases to exist in itself. If there is no I in the being-for-others and the Other is also a being-for-others, then the being-for-others which is nothing in the first place is responsible for the Other which is also nothing.
there is no I. there is no Other. there is no Ethics. (?)
It is said that Ethics is beyond the essence of exsistence as such that it 'does not supplement a preceeding existential base' (Levinas, 1985). Ethics is beyond the 'what is' of being, and is instead presupposing the 'what ought to be' of the 'what is' (Cohen) as if reworded this way, the 'what ought to be' is a unilateral phenomenon of the progression of the 'what is'--of being beyond existing which is therefore beyong being in itself. How, then, is this unilateral transition of the 'what is', what as the being, is as the essence, towards 'what ought to be', ought as the Ethics of being (to be), possible?
'the very node of the subjective is knotted in ethics understood as responsibility' (Levinas, 1985) Ethics, as can be said, is responsibility. Levinas was adamant to say that this responsibility is the responsibility for the Other and not for the self or the being of oneself. In the 'I am' it is the I independent of the am that is responsible, the I which so continually escapes the am in order to be ethical par responsible; escape of being of the I in itself to say that the I is not the I of the am but the is of the Other. Given such grounds, how can the I be ethical, be responsible to the Other? By virtue of Ethics, the I ceases to exist. And in its escape from being, being as a solitary state of existence, the being becomes a being-for-others, responsible for the Other and is therefore ethical. But then again, it is the being I that is the being-for-others. And it is the similar I that in order to be-for-others escapes the being in itself. What then is this I that is no longer in a sense a being of existence as it so eagerly escapes existence to be ethical? In order to be ethical, if one can say that Ethics is the being that is the end of being and essence, the I must cease to exist; the I is replaced, as the end of being, as a being-for-others--being-for-others as a 'synthesis' of the I and the Other. Ergo, the I is no longer an I in itself, and no I is involved in Ethics because it does not deserve to be.
And if by such we have supposed the non-existence of I in Ethics, what then is the Other? the I no longer I but a being-for-others is responsible for the Other. And in a utopian sense of the phenomenon, it can be said that the Other is also a being-for-the other in itself. But the Other, in being ethical, ceases to exist in itself nonetheless, does not become an I but a being-for-others escaping its own being. What is the Other but a being-for-others that is not at all itself. And if the Other is also an I that ceases to exist, what exactly are we responsible for? One paradoxically becomes responsible to a being-for-others responsible to another being-for-others and so forth and so on. Simply put, one that ceases to exist in itself is responsible for another that ceases to exist in itself. Nothing is responsible for nothing. Without the I one is nothing; nothing in a sense that the I is transient and dependent on the others in its definition of being-for-others, nothing in a sense that it ceases to exist in itself. If there is no I in the being-for-others and the Other is also a being-for-others, then the being-for-others which is nothing in the first place is responsible for the Other which is also nothing.
there is no I. there is no Other. there is no Ethics. (?)
Subscribe to:
Posts (Atom)